Дзяржаўная рэгістрацыя суб'ектаў гаспадарання

Згодна з падпунктам 13.1 пункта 13 адзінага пераліку адміністрацыйных працэдур, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі ў адносінах да юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 17 лютага 2012 г. № 156, пры ўзгадненні назваў камерцыйных і некамерцыйных арганізацый у рэгіструючы орган, акрамя іншага, прадстаўляецца копія дакумента, якая пацвярджае ва ўстаноўленым парадку паўнамоцтвы заяўніка, у выпадку прадстаўлення дакументаў прадстаўніком юрыдычнай або фiзiчнай асобы, калі заканадаўствам не ўстаноўлена іншае.

Пры гэтым у адпаведнасці з пунктам 2 Палажэння аб парадку ўзгаднення назваў камерцыйных і некамерцыйных арганізацый, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 5 лютага 2009 г. № 154, прадстаўніцтва інтарэсаў фізічных і юрыдычных асоб ажыццяўляецца на аснове даверанасці.

Артыкулам 27 Закона Рэспублікі Беларусь ад 30 снежня 2011 г. № 334-З «Об адвокатуре и адвокатской деятельности в Республике Беларусь» прадугледжана, што юрыдычная дапамога аказваецца адвакатамі на аснове дагавора на аказанне юрыдычнай дапамогі. Дагавор, прадметам якога з'яўляецца аказанне юрыдычнай дапамогі, заключаецца паміж адвакатам альбо адвакацкім бюро і кліентам або iншай асобай, якая дзейнічае ў інтарэсах кліента, у пісьмовай форме.

Пры гэтым дагавор на аказанне юрыдычнай дапамогі рэгламентуе адносіны паміж адвакатам (адвакацкім бюро) і кліентам, ўстанаўлівае віды аказваемай юрыдычнай дапамогі; парадак і памер яе аплаты, і не датычыццца далейшых узаемаадносін адваката з трэцімі асобамі.

Акрамя таго, форма прыкладнага дагавора на аказанне юрыдычнай дапамогі, зацверджаная пастановай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 6 красавіка 2012 г. № 90, прадугледжвае неабходнасць выдачы кліентам адвакату даверанасці на права прадстаўляць інтарэсы кліента і здзяйсняць ад яго імя дзеянні па выкананні даручэння па аказанні юрыдычнай дапамогі.

З улікам вышэйадзначанага лічым, што ўзгадненне назвы юрыдычнай асобы адвакатам у інтарэсах свайго кліента (фізічнай ці юрыдычнай асобы) павінна ажыццяўляцца на аснове даверанасці, выдадзенай фізічнай або юрыдычнай асобай.

У адпаведнасці з патрабаваннямі Інструкцыі па справаводству ў дзяржаўных органах, іншых арганізацыях, зацверджанай пастановай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 19 студзеня 2009 г. № 4, копія дакумента мае юрыдычную сілу толькі пасля яе засведчання ўпаўнаважанай службовай асобай арганізацыі (пункты 18, 64 дадзенай Інструкцыі).

У выпадку прад'яўлення замежнай фізічнай асобай (уласнікам маёмасці, заснавальнікам, удзельнікам) сапраўднага дакумента, які сведчыць асобу (арыгінала), копія такога дакумента, што прадстаўляецца ў орган рэгістрацыі, можа быць заверана ўпаўнаважаным супрацоўнікам рэгіструючага органа, якія прымае дакументы, шляхам указання слова «Верна», назвы пасады дадзенага супрацоўніка, прастаўлення яго ўласнаручным подпісы, расшыфроўкі подпіса і даты завярэння. Калі копія дакумэнту не збрашуравана, адзнаку аб яе завярэнні неабходна афармляць на кожным лісце такой копіі.

Пры адсутнасці арыгінала дакумента, які сведчыць асобу ўласніка маёмасці (заснавальніка, удзельніка), і немагчымасці зверкі копіі гэтага дакумента з арыгіналам (напрыклад, пры прадстаўленні інтарэсаў замежнай фізічнай асобы ў рэгіструючым органе іншай асобай па даверанасці) копія дакумента, што прадстаўляецца ў рэгіструючы орган павінна быць заверана натарыяльна.

У адпаведнасці з пунктам 5 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, месцазнаходжаннем прыватнага ўнітарнага прадпрыемства можа з'яўляцца жылое памяшканне (кватэра, жылы дом) фізічнай асобы - уласніка маёмасці прыватнага ўнітарнага прадпрыемства.

Жылы пакой з'яўляецца жылым памяшканнем, якое знаходзяцца ўнутры кватэры або жылога дома, iншага капiтальнага будынка.

Адпаведна, указанне ў статуце прыватнага ўнітарнага прадпрыемства жылога пакоя ў якасці месцазнаходжання гэтага прадпрыемства не дапускаецца.

Згодна з пунктам 18 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, пры страце, пашкоджанні суб'ектам гаспадарання пасведчання аб дзяржаўнай рэгістрацыі дублікат гэтага пасведчання выдаецца ў дзень звароту ў рэгіструючы орган з спагнаннем дзяржаўнай пошліны ў памеры 50 працэнтаў стаўкi, устаноўленай за дзяржаўную рэгістрацыю ствараемай (рэарганізуемай) адпаведнай арганізацыі альбо індывідуальнага прадпрымальніка.

Такім чынам, суб'екту гаспадарання дастаткова падаць у рэгіструючы орган заяву адвольнай формы і плацежны дакумент, які пацвярджае выплату дзяржаўнай пошліны.

Абавязак суб'екта гаспадарання па размяшчэнні ў друкаваным сродку масавай iнфармацыi звестак пра страту пасведчання для атрымання яго дубліката заканадаўствам не прадугледжан.

Пры страце, пашкоджанні суб'ектам гаспадарання пасведчання аб дзяржаўнай рэгістрацыі дублікат гэтага пасведчання выдаецца суб'екту гаспадарання ў дзень звароту ў рэгіструючы орган. Дублікат пасведчання з'яўляецца, па сутнасці, паўторным экзэмплярам арыгінала, які мае юрыдычную сілу дакумента. Адпаведна, у ім змячшаюцца звесткі, ідэнтычныя паказаным у згубленым, сапсаваным арыгінале дакумента. Для гэтага ў пусты бланк пасведчання аб дзяржаўнай рэгістрацыі ўносяцца звесткі ў дакладнай адпаведнасці з арыгіналам.

У сілу палажэнняў Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь і Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1 «О государственной регистрации и ликвидации (прекращении деятельности) субъектов хозяйствования»  (далей – Дэкрэт) запіс аб выключэнні суб'екта гаспадарання з Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў (далей – АДР) уносіцца толькі ў выпадках ліквідацыі (спынення дзейнасці) гэтага суб'екта.

Пры рэарганізацыі юрыдычнай асобы ў форме далучэння да яе другой юрыдычнай асобы першае з іх лічыцца рэарганізаваным з моманту ўнясення ў АДР запісу аб спыненні дзейнасці далучанай юрыдычнай асобы.

У гэтым выпадку, паколькі змены ўстаноўчых дакументаў набываюць сілу для трэціх асоб з моманту іх дзяржаўнай рэгістрацыі, юрыдычная асоба, да якой далучаецца другая, абавязана ўнесці ў свой ўстаноўчы дакумент адпаведныя змяненні і прадставіць іх разам з іншымі дакументамі, прадугледжанымі пунктам 16 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам, у рэгіструючы орган для іх дзяржаўнай рэгістрацыі.

Часткай першай пункта 22 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1 (далей - Палажэнне аб рэгістрацыі), прадугледжана, што ў выпадку змены складу ўдзельнікаў арганізацыі яна абавязана ў двухмесячны тэрмін унесці ў свой статут змяненнi i (або) дапаўненні і прадставіць іх для дзяржаўнай рэгістрацыі.

Знаходжанне юрыдычнай асобы ў працэсе ліквідацыі ў адпаведнасці з пунктам 1 артыкула 59 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь і Палажэннем аб ліквідацыі (спыненні дзейнасці) суб'ектаў гаспадарання, зацверджаным названым Дэкрэтам, забараняюць яму ажыццяўляць аперацыі па рахунках і ажыццяўляць здзелкі (дзеянні), не звязаныя з ліквідацыяй.

Асноўнай мэтай ліквідуемай юрыдычнай асобы з'яўляецца завяршэнне сваёй дзейнасці, накіраванае на спыненне ўсіх матэрыяльных і нематэрыяльных абавязацельстваў арганізацыі (завяршэнне бягучых спраў, у тым ліку своечасовае налічэнне і выплата падаткаў, выяўленне крэдытораў і ажыццяўленне разлікаў з імі, спагнанне дэбіторскай запазычанасці і да т.п.).

Такім чынам, з моманту прыняцця рашэння аб ліквідацыі (не залежна ад таго, кім прынята такое рашэнне) юрыдычная асоба не мае права ажыццяўляць якую-небудзь дзейнасць, не звязаную з ліквідацыяй.

Асноўваючыся на вышэйназваных нормах заканадаўства, а таксама ўлічваючы той факт, што патрабаванне часткі першай пункта 22 Палажэння аб рэгістрацыі адрасавана дзеючым юрыдычным асобам, зразумела, што дзяржаўная рэгістрацыя любога роду змяненняў і (або) дапаўненняў ва ўстаноўчыя дакументы юрыдычнай асобы, у тым ліку звязаных з змяненнем складу ўдзельнікаў, з'яўляецца прэрагатывай дзеючай арганізацыі, паколькі накіравана на далейшае ажыццяўленне прадпрымальніцкай дзейнасці, і з працэдурай ліквідацыі не сумяшчаецца.

Ня трэба. Падпунктам 10.4 пункта 10 артыкула 285 Падатковага кодэкса Рэспублікі Беларусь прадугледжана, што ад дзяржаўнай пошліны вызваляюцца арганізацыі пры ўнясенні змяненняў і (або) дапаўненняў ва ўстаноўчыя дакументы ў выпадку змянення заканадаўства, згодна з якім патрабуецца ўнясенне такiх змяненняў i (або) дапаўненняў.

Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 лістапада 2015 г. № 450 «О проведении деноминации официальной денежной единицы Республики Беларусь», роўна як і пункт 22 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, не абавязваюць арганізацыі звяртацца за дзяржаўнай рэгістрацыяй змяненняў і (або) дапаўненняў ва ўстаноўчыя дакументы, звязаных з змяненнем памеру статутнага фонду, у тым ліку ў сувязі з дэнамінацыяй афіцыйнай грашовай адзінкі Республікі Беларусь.

Разам з тым у сувязі з правядзеннем дэнамінацыі пастановай Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь ад 6 мая 2016 г. № 32 «О некоторых вопросах, связанных с деноминацией официальной денежной единицы Республики Беларусь» вызначаны парадак пераліку кошту цэнных папер, а таксама канкрэтныя абавязкі іх эмітэнтаў, згодна з якімі акцыянерным таварыствам прадпісваецца вырабіць пералік за намінальны кошт акцый і памер статутнага фонду, а таксама за дзяржаўную рэгістрацыю адпаведных змяненняў і (або) дапаўненняў у іх статуты.

Паколькі заканадаўствам на акцыянерныя таварыствы ўскладзены абавязак па пераліку намінальнага кошту акцый і абыходжання ва ўстаноўленым парадку за дзяржаўнай рэгістрацыяй адпаведных змяненняў у статут, акцыянерныя таварыствы вызваляюцца ад выплаты дзяржаўнай пошліны за рэгістрацыю такіх змяненняў.

У адпаведнасці з часткай другой артыкула 14 Закона Рэспублікі Беларусь от 9 снежня 1992 г. № 2020-ХII «Аб гаспадарчых таварыствах» (далей - Закон) статут гаспадарчага таварыства павінен змяшчаць інфармацыю аб памеры статутнага фонду. Пры гэтым змяненні і (або) дапаўненні ў статут гаспадарчага таварыства згодна з часткай чацвёртай названага артыкула Закона ўносяцца ў выпадках i парадку, устаноўленых гэтым Законам і іншымі заканадаўчымі актамі.

Пункт 22 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, устанаўлівае вычарпальны пералік выпадкаў, пры наяўнасці якіх камерцыйныя і некамерцыйныя арганізацыі ў двухмесячны тэрмін абавязаны ўнесці ў свае статуты (устаноўчыя дагаворы - для камерцыйных арганізацый, якія дзейнічаюць толькі на аснове ўстаноўчых дагавораў) змяненнi i (або) дапаўненні і прадставіць іх для дзяржаўнай рэгістрацыі.

Змянення памеру статутнага фонду арганізацыі, роўна як і любых іншых умоў, якія ў абавязковым парадку павінны ўтрымлівацца ў статуце юрыдычнай асобы, вядзе неабходнасць унясення ў яго адпаведных змяненняў і (або) дапаўненняў.

Дэнамінацыя - гэта змена наміналу (намінальнага кошту) грашовых знакаў для упарадкавання іх абыходжання і для спрашчэння разлікаў.

Такім чынам, «абразанне» нулёў у суме статутнага фонду не ёсць змена яго памеру.

Пры гэтым гаспадарчае таварыства, якое дзейнічае на аснове свайго статута, мае права ўносіць у яго любыя змянення з улікам нормаў заканадаўства і звяртацца за іх дзяржаўнай рэгістрацыяй.

У адпаведнасці з пунктам 19 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, пры падачы заявы аб дзяржаўнай рэгістрацыі грамадзяне прад'яўляюць дакументы, якія пацвярджаюць асобу, а таксама прадстаўляюць дакументы, якія пацвярджаюць іх паўнамоцтвы, у выпадку калі яны дзейнічаюць ад імя юрыдычнай або фiзiчнай асобы. У выпадку прадстаўлення інтарэсаў замежнай юрыдычнай асобы прадстаўляецца копія натарыяльна засведчанай даверанасці.

Пры прадстаўленні ў рэгіструючым органе дакумента, які пацвярджае намер аб стварэннi камерцыйнай арганізацыі з дэлегаваннем паўнамоцтваў аднаму з заснавальнікаў (у выпадку калі іх колькасць больш за тры) на падпісанне заявы аб дзяржаўнай рэгістрацыі, у рэгістрацыйным дзеле павінна застацца копія гэтага дакумента, вернасць якой мае права запэўніць упаўнаважаны супрацоўнік рэгіструючага органа з указаннем пасады, даты і прастаўленнем подпісу (у выпадку зверкі з арыгіналам).

У выпадку падачы заявы аб дзяржаўнай рэгістрацыі грамадзянінам, які прадстаўляе інтарэсы фізічнай асобы, у рэгіструючы орган прадстаўляецца даверанасць, засведчаная натарыяльна.

Згодна з заканадаўствам, паўнамоцтвы кіраўніка могуць быць пацверджаны:

  • загадам аб назначэнні на пасаду кіраўніка альбо прадастаўленнем яго копіі;

  • выпіскай з пратакола агульнага сходу, праўлення альбо іншага органа кіравання юрыдычнай асобы аб выбранні кіраўніка арганізацыі;

  • працоўным дагаворам (кантрактам) або выпіскай з яго;

  • грамадзянска-прававым дагаворам або выпіскай з яго.

Згодна з пунктам 14 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1, у рэгіструючы орган, разам з іншымі дакументамі, павінен быць прадстаўлены статут (ўстаноўчы дагавор - для камерцыйнай арганізацыі, якая дзейнічае толькі на аснове ўстаноўчага дагавора) у двух экземплярах без натарыяльнага засведчання, яго электронная копія (у фармате .doc або .rtf).

У выпадку прадстаўлення электроннай копіі статута, якая не адкрываецца (не чытаецца), упаўнаважаны супрацоўнік рэгіструючага органа мае права не ажыццяўляць дзяржаўную рэгістрацыю па аснове, ўказанай у абзацы другім пункта 24 названага Палажэння: непрадстаўленне ў рэгіструючы орган усіх неабходных для дзяржаўнай рэгістрацыі дакументаў, вызначаных Палажэннем.

Згодна з патрабаваннямі падпункта 1.92 пункта 1 пастановы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2009 г. № 20 «О согласовании наименований юридических лиц» (далей - пастанова № 20) узгадненне найменняў юрыдычных асоб, якія змяшчаюць найменне ўжо існуючых юрыдычных асоб, дапускаецца толькі з дазволу існуючай юрыдычнай асобы.

Найменні дзеючых юрыдычных асоб часта складаюцца (змящчаюць) з слоў (слова), якія маюць агульнаўжывальнае значэнне, гэта значыць з'яўляюцца словамі шырокага распаўсюджвання і адначасова не з'яўляюцца найменнем юрыдычнай асобы, агульнапрызнанага ў Рэспубліцкі Беларусь і замежных дзяржавах («монтажстрой», «стройсервис», «даліна», «мэбля», «дызайн», «дэкор», «інвест», «піцца», «фармат», «кантроль», «рэформа», «гісторыя», «завод» і г.д.).

У гэтай сувязі пры ўзгадненні назваў юрыдычных асоб дазвол на выкарыстанне названых слоў прадстаўляць у рэгіструючы орган не патрабуецца. Такі дазвол можа быць прадстаўлен ў выпадку выкарыстання ў назве слоў, якія маюць адметны прызнак, з дапамогай якога найменне не будзе атаясамляцца з найменнямі іншых арганізацый, а таксама якія нясуць найбольшую інфарматыўную і сэнсавую нагрузку ўсяго наймення ў цэлым.

У выпадку, калі наадварот найменне раней з'яўлялася найменнем дзеючай юрыдычнай асобы, такое найменне можа быць выкарыстана пры ўзгадненні наймення арганізацыі, паколькі дадзены выпадак выходзіць за рамкі дзеяння падпункта 1.8.10 пункта 1 пастановы № 20, які прадугледжвае забарону на ўзгадненне ў якасці найменняў (часткі найменняў) найменні юрыдычных асоб, выключаных з Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, найменні юрыдычных асоб, у дачыненні да якіх у дадзены рэгістр занесены запіс аб спыненні дзейнасці, за выключэннем выпадкаў звароту правапераемніка які спыніў дзейнасць юрыдычнай асобы.

Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 г. № 1 «О государственной регистрации и ликвидации (прекращении деятельности) субъектов хозяйствования» не ўстаноўлены патрабаванні да афармлення статута арганізацыі і не ўскладзены абавязак па належным афармленні статута на рэгіструючы орган.

Часткай першай пункта 22 Палажэння аб дзяржаўнай рэгістрацыі суб’ектаў гаспадарання, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 студзеня 2009 года № 1 (далей — Палажэнне аб рэгістрацыі), прадугледжана, што ў выпадку змены складу ўдзельнікаў арганізацыі яна абавязана ў двухмесячны тэрмін унесці ў свой статут змяненнi i (або) дапаўненні і прадставіць іх для дзяржаўнай рэгістрацыі. Знаходжанне юрыдычнай асобы ў працэсе ліквідацыі ў адпаведнасці з пунктам 1 артыкула 59 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь і Палажэннем аб ліквідацыі (спыненні дзейнасці) суб’ектаў гаспадарання, зацверджаным вышэйназваным Дэкрэтам, забараняюць яму ажыццяўляць аперацыі па рахунках і здзяйсняць здзелкі (дзеянні), не звязаныя з ліквідацыяй.

Асноўнай мэтай ліквідуемай юрыдычнай асобы з’яўляецца завяршэнне сваёй дзейнасці, накіраванае на спыненне ўсіх матэрыяльных і нематэрыяльных абязацельстваў арганізацыі (завяршэнне бягучых спраў, у тым ліку своечасовае налічэнне і выплата падаткаў, выяўленне крэдытораў і ажыццяўленне разлікаў з імі, спагнанне дэбіторскай запазычанасці і г.д.).

Такім чынам, з моманту прыняцця рашэння аб ліквідацыі (незалежна ад таго, кім прынята такое рашэнне) юрыдычная асоба не мае права ажыццяўляць якую-небудзь дзейнасць, не звязаную з ліквідацыяй.

Асноўваючыся на выкананні такіх нормаў заканадаўства, а таксама ўлічваючы той факт, што патрабаванне часткі першай пункта 22 Палажэння аб рэгістрацыі адрасавана дзеючым юрыдычным асобам, зразумела, што дзяржаўная рэгістрацыя любога роду змяненняў і (або) дапаўненняў ва ўстаноўчыя дакументы юрыдычнай асобы, у тым ліку звязаных са змяненнем складу ўдзельнікаў, з’яўляецца прэрагатывай дзеючай арганізацыі, паколькі накіравана на далейшае ажыццяўленне прадпрымальніцкай дзейнасці, і з працэдурай ліквідацыі не сумяшчальна.

уверх