Адзіны дзяржаўны рэгістр юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў

Аб дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі суб'ектаў гаспадарання ў 2020 годзе

У 2020 годзе рэгіструючымі органамі зарэгістравана больш за 40 тыс. суб'ектаў гаспадарання, а ў дачыненні да 29 тыс. суб'ектаў распачата працэдура ліквідацыі.

У Адзіным дзяржаўным рэгістры юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў змяшчаецца інфармацыя ў дачыненні да 1,5 млн. суб'ектаў гаспадарання, з якіх больш за 426 тыс. значацца дзеючымі.

З улікам эпідэміялагічнай сітуацыі ў 2020 годзе ў сферы рэгістрацыі і ліквідацыі суб'ектаў гаспадарання асабліва запатрабаваныя былі электронныя паслугі.

Колькасць ўзгодненых рэгіструючымі органамі найменняў юрыдычных асоб засталося ранейшым (больш за 25 тыс. даведак), аднак доля электронных узгадненняў вырасла на 13% і склала 82%.

Аб'ём прадстаўленай Міністэрствам юстыцыі  інфармацыі з АДР на папяровым носьбіце  таксама скараціўся ў 2 разы. Пры гэтым у 2 разы ў параўнанні з 2019 годам павялічылася колькасць выпісак з АДР, прадстаўленых у аўтаматычным рэжыме (іх каля 11 тыс.). Ад агульнай колькасці прадстаўленай інфармацыі павелічэнне склала 26%.

Нягледзячы на агульны спад бізнес-актыўнасці ў 2020 годзе, колькасць прадстаўленых у рэгіструючыя органы электронных дакументаў у параўнанні з 2019 годам вырасла ў 2 разы, а ў параўнанні з 2017 годам у 5 разоў.

З дапамогай вэб-партала АДР у рэгіструючыя органы прадстаўлена каля 7 тыс. розных заяў і паведамленняў, што на 50% больш, чым у 2019 годзе. Пры гэтым колькасць электронных рэгістрацый юрыдычных асоб павялічылася на 53%, індывідуальных прадпрымальнікаў  –  на 27%.

У сферы дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі суб'ектаў гаспадарання ў 2020 годзе вырашаны і іншыя не менш важныя задачы:

  • аб'ём інфармацыі аб суб'ектах гаспадарання, якая размяшчаецца ў адкрытым доступе, пашыраны;

  • электронныя выпіскі з АДР сталі даступныя ў машыначытальным фармаце;

  • створана мабільная версія вэб-партала АДР;

  • распрацавана тэхнічнае заданне на мадэрнізацыю АІС АДР.

Асаблівая ўвага ў 2021 годзе Міністэрства юстыцыі будзе накіравана на суправаджэнне праекта Закона Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі (спыненні дзейнасці) суб'ектаў гаспадарання» і забеспячэнне магчымасці выкарыстання мабільнага электроннага лічбавага подпісу і ID-карт грамадзян пры ажыццяўленні дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі бізнесу.

Упраўленне Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў

З 2001 г. па рашэнню Кіраўніка дзяржавы на Міністэрства юстыцыі ўскладзены функцыі па арганізацыйна-метадалагічнаму забеспячэнню і каардынацыі дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі (спынення дзейнасці) суб'ектаў гаспадарання (юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў), вядзенню Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў (далей - АДР).

Для гэтага ў студзені 2002 г. у структуры Міністэрства створана ўпраўленне Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў (далей – упраўленне АДР).

Стварэнне спрыяльных умоў для вядзення бізнесу, у тым ліку яго рэгістрацыі, з'яўляецца адным з прыярытэтных напрамкаў дзейнасці дзяржавы.

Асноўнай задачай упраўлення АДР з'яўляецца забеспячэнне зручнай, хуткай і малазатратнай працэдуры стварэння бізнесу.

Для гэтага ўпраўленнем АДР ажыццяўляецца:

  • абагульненне практыкі прымянення заканадаўства аб дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі (спыненні дзейнасці) юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў;

  • вывучэнне перадавога сусветнага вопыту, унясенне прапаноў па ўдасканаленні парадку адкрыцця і закрыцця бізнесу;

  • распрацоўка праектаў нарматыўных прававых актаў па дадзеным пытанням;

  • забеспячэнне ўзаемадзеяння рэгіструючых органаў з падатковымі, мытнымі органамі, органамі Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва, дзяржаўнай статыстыкі, іншымі дзяржаўнымі органамі і арганізацыямі;

  • кантроль за дзейнасцю рэгіструючых органаў;

  • правядзенне навучальных семінараў з супрацоўнікамі рэгіструючых органаў.

У навейшай гісторыі беларускага заканадаўства сферу стварэння і ліквідацыі бізнесу з упэўненасцю можна назваць адным з найбольш прагрэсіўных накірункаў дзяржаўнага рэгулявання.

Дадзены факт пацвярджаецца цэлым шэрагам праведзеных Міністэрствам юстыцыі рэформаў:

  • увядзенне заяўнага прынцыпу дзяржаўнай рэгістрацыі;

  • значнае скарачэнне тэрмінаў рэгістрацыі (1 дзень) і пераліку дакументаў, што прадстаўляюцца ў рэгіструючы орган;

  • адмена натарыяльнага пасведчання ўстаноўчых дакументаў;

  • аўтаматычная пастаноўка суб'ектаў гаспадарання на ўсе віды ўліку;

  • адмена патрабавання да мінімальнага памеру статутнага фонду і абавязковага яго фарміравання да дзяржаўнай рэгістрацыі юрыдычнай асобы;

  • рэалізацыя магчымасці электроннага ажыццяўлення ўсіх працэдур, звязаных з стварэннем і ліквідацыяй бізнесу;

  • памяншэнне памеру дзяржаўнай пошліны за дзяржаўную рэгістрацыю, а таксама вызваленне ад яе выплаты пры электроннай рэгістрацыі;

  • магчымасць рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання шляхам звароту да натарыуса;

  • магчымасць адкрыцця банкаўскага рахунку пры рэгістрацыі суб'екта гаспадарання;

  • адмена абавязковасці выкарыстання пячаткі суб'ектамі гаспадарання;

  • увядзенне прынцыпу «аднаго акна» пры ліквідацыі суб'ектаў гаспадарання. 

  • Пры гэтым ўдасканаленне сферы стварэння і ліквідацыі бізнесу немагчыма ўявіць без выкарыстання сучасных інфармацыйных тэхналогій. У гэтых мэтах упраўленнем АДР ажыццяўляецца вядзенне наступных інфармацыйных сістэм:

  • аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў (АІС АДР);

  • аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы «Узаемадзеянне» (АІС «Узаемадзеянне»);

  • вэб-партала АДР

АДР з'яўляецца базавым дзяржаўным інфармацыйным рэсурсам, які забяспечвае адзіны ўлік і ідэнтыфікацыю юрыдычных асоб, індывідуальных прадпрымальнікаў і дзяржаўных органаў.

Міністэрствам юстыцыі забяспечваецца паўната і дакладнасць звестак, якія змяшчаюцца ў АДР, адкрытасць і даступнасць іх для ўсеагульнага азнаямлення, распрацоўка методык і інструкцый па вядзенні АДР.

АДР налічвае каля 3 тысяч знешніх карыстальнікаў. Доступ да АДР забяспечаны для ўсіх судоў, судовых выканаўцаў, падраздзяленняў Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь, Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь і іншых дзяржаўных органаў і арганізацый.

На 05.08.2021 у базе дадзеных АДР змяшчаецца інфармацыя ў дачыненні да 370801 юрыдычнай асобы, у тым ліку 154962 дзеючых, і 1148971 індывідуальнага прадпрымальніка, у тым ліку 275827 дзеючых.

За сем месяцаў 2021 года ў Беларусі зарэгістравана 25477 суб’ектаў гаспадарання (5511 юрыдычных асоб і 19966 індывідуальных прадпрымальнікаў):

Рэгіструючы орган ЮА ІП
Брэсцкая вобласць і СЭЗ «Брэст»
436 2665
Віцебская вобласць і СЭЗ «Віцебск» 
343 1835
Гомельская вобласць і СЭЗ «Гомель-Ратон» 
404 2268
Гродзенская вобласць і СЭЗ «Гродна-інвест» 343 2439
горад Мінск і СЭЗ «Мінск»
2689 5408
Мінская вобласць 921 3403
Магілёўская вобласць і СЭЗ «Магілёў» 
336 1948
Нацбанк, Мінфін, Мінюст і ГУЮ * 39 -
* у дачыненні да мясцовых грамадскіх аб'яднанняў і фондаў


АІС «Узаемадзеянне» як пры рэгістрацыі, так і пры ліквідацыі суб'ектаў гаспадарання забяспечвае рэалізацыю прынцыпа «аднаго акна».

Так, пры рэгістрацыі суб'ект гаспадарання аўтаматычна ставіцца на ўсе віды ўліку, у банк накіроўваецца інфармацыя для адкрыцця бягучага (разліковага) банкаўскага рахунку, а пры ліквідацыі забяспечваецца атрыманне даведак дзяржаўных органаў (арганізацый) аб адсутнасці (наяўнасці) ў суб'екта гаспадарання непагашанай запазычанасці.

Ва ўказаным узаемадзеянні ўдзельнічаюць рэгіструючыя, падатковыя, мытныя органы, органы Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, дзяржаўнай статыстыкі, Беларускае рэспубліканскае ўнітарнае страхавое прадпрыемства «Белдзяржстрах», архівы, банкі. 

У 2011 годзе Міністэрствам юстыцыі быў уведзены ў работу, а ў 2014 годзе істотна мадэрнізаваны вэб-партал АДР (egr.gov.by), асноўная задача якога заключаецца ў забеспячэнні электроннай рэгістрацыі і ліквідацыі бізнесу.

У цяперашні час усе заявы, паведамленні, запыты грамадзян і арганізацый, звязаныя з рэгістрацыяй і ліквідацыяй, могуць быць накіраваны электронна з дапамогай вэб-партала АДР.

Вэб-партал АДР уяўляе сабой не толькі сістэму, якая дазваляе непасрэдна падрыхтаваць і накіраваць дакументы для ўзгаднення назвы арганізацыі, дзяржаўнай рэгістрацыі суб'ектаў гаспадарання, прадставіць паведамленні аб змене месцазнаходжання і назначэнні (замене) кіраўніка юрыдычнай асобы, атрымаць выпіску з АДР. Гэта таксама рэсурс, які ўвабраў у сябе ўсю неабходную заяўнікам інфармацыю для стварэння і дзейнасці бізнесу (падбор заканадаўства па гэтаму пытанню, сэрвіс па падрыхтоўцы дакументаў для наступнага іх прадстаўлення ў рэгіструючы орган, інфармацыя пра абмежаванні для ўваходу ў бізнэс, праверка варыянтаў найменняў юрыдычных асоб, праверка статусу суб'ектаў гаспадарання, пытанні і адказы па ўжыванні заканадаўства і інш.).

Вэб-партал АДР штогод прадстаўляецца Міністэрствам юстыцыі на Міжнароднай спецыялізаванай выставе IT-тэхналогій ТІБО».


уверх