Нарматворчая дзейнасць у сферы дзяржаўнага будаўніцтва

«Рэспубліка Беларусь – унітарная дэмакратычная сацыяльная прававая дзяржава. Рэспубліка Беларусь валодае вяршэнствам і паўнатой улады на сваёй тэрыторыі, самастойна ажыццяўляе ўнутраную і знешнюю палітыку. Рэспубліка Беларусь абараняе сваю незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць, канстытуцыйны лад, забяспечвае законнасць і правапарадак. Чалавек, яго правы, свабоды і гарантыі іх рэалізацыі з’яўляюцца найвышэйшай каштоўнасцю і мэтай грамадства і дзяржавы. Дзяржава адказная перад грамадзянінам за стварэнне ўмоў для свабоднага і годнага развіцця асобы. Грамадзянін адказны перад дзяржавай за няўхільнае выкананне абавязкаў, якія ўскладзены на яго Канстытуцыяй». Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 1994 года (са змяненнямi i дапаўненнямі, прынятымi на рэспубліканскiх рэферэндумах 24 лістапада 1996 г. i 17 кастрычніка 2004 г.)

Сфера дзяржаўнага будаўніцтва ахоплівае грамадскія адносіны, якія вынікаюць з прававых асноў ўладкавання дзяржавы, яе прыроды і накіраваны на рэалізацыю правоў і свабод чалавека, узаемадзеянне чалавека з дзяржаўнымі інстытутамі, стварэнне магчымасцяў для годнага і ўсебаковага развіцця асобы.

Удасканаленне заканадаўства Рэспублікі Беларусь у сферы дзяржаўнага будаўніцтва – адзін з асноўных спосабаў удзелу Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь у далейшым развіцці сістэмаўтваральных для нашай краіны прававых нормаў у прыватнасці і дзяржавы ў цэлым.

Актуалізацыя заканадаўства ў сферы дзяржаўнага будаўніцтва з’яўляецца пастаянна запатрабаванай. Грамадства і дзяржава дынамічна развіваюцца, спараджаючы тым самым патрэбу ў нарматворчасці з мэтай удакладнення сённяшніх прававых нормаў або увядзення навацый.

Галоўным упраўленнем нарматворчай дзейнасці ў сферы дзяржаўнага будаўніцтва ажыццяўляецца разробка праектаў нарматыўных прававых актаў правядзенне абавязковай юрыдычнай экспертызы праектаў пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, а таксама ўзгадненне праектаў законаў Рэспублікі Беларусь, дэкрэтаў, указаў і распараджэнняў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Асноўнымі нарматыўнымі прававымі актамі, якія рэгламентуюць парадак нарматворчага працэсу, з’яўляюцца Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь, Закон Рэспублікі Беларусь ад 10 студзеня 2000 года
“Аб нарматыўных прававых актах Рэспублікі Беларусь” (далей – Закон аб нарматыўных прававых актах) і Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
ад 11 жніўня 2003 г. № 359 “Аб мерах па ўдасканаленні нарматворчай дзейнасці” (далей – Указ).

Падрыхтоўку праекта нарматыўнага прававога акта ажыццяўляе адпаведны нарматворчы орган. Праект нарматыўнага прававога акта падлягае ўзгадненню з зацікаўленымі дзяржаўнымі органамі (арганізацыямі).

Пасля ўзгаднення праект накіроўваецца на абавязковую юрыдычную экспертызу. У залежнасці ад віду нарматыўнага прававога акта Законам аб нарматыўных прававых актах вызначаны суб’екты юрыдычнай экспертызы.

У адносінах да праектаў пастаноў Урада такую экспертызу ажыццяўляе Міністэрства юстыцыі (упаўнаважаная структурнае падраздзяленне Апарату Савета Міністраў).

Парадак накіравання праектаў рашэнняў Урада на абавязковую юрыдычную экспертызу ў Міністэрства юстыцыі, а таксама пералік неабходных дакументаў замацаваны ў Рэгламенце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 лютага 2009 г. № 193.

Так, да праекту пастановы Савета Міністраў, якi накiроўваецца ў Міністэрства юстыцыі для правядзення яго абавязковай юрыдычнай экспертызы, павінны прыкладацца наступныя дакументы:

  • суправаджальны ліст;

  • абгрунтаванне неабходнасці прыняцця пастановы;

  • фінансава-эканамічнае абгрунтаванне;

  • спіс асобаў, якія ўдзельнічалі ў падрыхтоўцы праекта пастановы;

  • інфармацыя аб узгадненні (візіраванні) праекта пастановы зацікаўленымі дзяржаўнымі органамі;

  • іншыя дакументы, якія адносяцца да праекта пастановы (па меркаванні распрацоўніка).

Што тычыцца падрыхтоўкі самога заключэння абавязковай юрыдычнай экспертызы праекта пастановы, то Указам вызначаны крытэрыі ацэнкі праектаў пры правядзенні іх абавязковай юрыдычнай экспертызы.

Асноўнымі з іх з’яўляюцца:

  • адпаведнасць праекта пастановы Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, актам Прэзідэнта, законам Рэспублiкi Беларусь;

  • выкананне патрабаванняў нарматворчай тэхнікі.

Правядзенне юрыдычнай экспертызы праектаў пастаноў Савета Міністраў ажыццяўляецца на прынцыпах, уласцівых нарматворчай дзейнасці. Да іх ліку адносяцца:

  • прынцып канстытуцыйнасці;

  • прынцып абароны правоў і свабод, законных інтарэсаў грамадзян;

  • прынцып адпаведнасці актаў ніжэйстаячых дзяржаўных органаў актам Кіраўніка дзяржавы і вышэйстаячых дзяржаўных органаў;

  • прынцып прыярытэту агульнапрызнаных прынцыпаў міжнароднага права;

  • прынцып навуковасці.

Вынікам разгляду праекта пастановы ў Міністэрстве юстыцыі з’яўляецца заключэнне абавязковай юрыдычнай экспертызы.

Пасля правядзення абавязковай юрыдычнай экспертызы праекты нарматыўных прававых актаў падлягаюць крыміналагічнай экспертызе на прадмет выяўлення ў іх норм, прымяненне якіх можа пацягнуць узнікненне крымінагенных наступстваў у розных сферах грамадскіх адносін. Выпадкі і парадак правядзення крыміналагічнай экспертызы ўстаноўлены Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Дзейнасць галоўнага ўпраўлення нарматворчай дзейнасці ў сферы дзяржаўнага будаўніцтва характарызуецца высокай інтэнсіўнасцю, у тым ліку вялікай колькасцю падрыхтоўваемых праектаў нарматыўных прававых актаў. Колькасць дакументаў, якія паступаюць на разгляд у галоўнае ўпраўленне, на працягу апошніх гадоў застаецца стабільна высокай.

Актыўная праца вядзецца галоўным упраўленнем па ўдасканаленні заканадаўства аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб, адміністрацыйных працэдур, нарматворчай дзейнасці.

Такім чынам, дзейнасць галоўнага ўпраўлення накіравана на забеспячэнне захавання строгай іерархіі нарматыўных прававых актаў, што, у сваю чаргу, спрыяе рэалізацыі і абароне канстытуцыйных правоў і свабод грамадзян, развіццю канстытуцыйных каштоўнасцей, а таксама забяспечвае непахіснасць асноў народаўладдзя і канстытуцыйнага ладу.

уверх