Натарыяты і ЗАГСы

Заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і вызначае парадак і ўмовы заключэння шлюбу,  замацоўвае правы і абавязкі членаў сем'і, парадак і ўмовы спынення шлюбу, прызнання яго несапраўдным, парадак рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану.

Артыкулам 12 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і (далей - Кодэкс) вызначана, што шлюб – гэта добраахвотны саюз мужчыны і жанчыны, які заключаецца на ўмовах, прадугледжаных Кодэксам, накіраваны на стварэнне сям'і і параджае для бакоў узаемныя правы і абавязкі.

Замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства карыстаюцца ў Рэспубліцы Беларусь правамі і нясуць абавязкі ў шлюбных і сямейных адносінах нароўні з грамадзянамі Рэспублікі Беларусь, калі іншае не вызначана Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, Кодэксам, іншымі заканадаўчымі актамі і міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь (артыкул 228  Кодэкса).

Артыкул 229 Кодэкса рэгламентуе пытанні заключэння шлюбаў замежных грамадзян і асоб без грамадзянства ў Рэспубліцы Беларусь.

Шлюбы паміж замежнымі грамадзянамі, а таксама паміж замежнымі грамадзянамі і асобамі без грамадзянства заключаюцца ў Рэспубліцы Беларусь у дыпламатычных прадстаўніцтвах і консульскіх установах замежных дзяржаў і прызнаюцца на ўмовах узаемнасці сапраўднымі ў Рэспубліцы Беларусь, калі гэтыя асобы ў момант уступлення ў шлюб з'яўляліся грамадзянамі дзяржавы, якая прызначыла пасла або консула ў Рэспубліцы Беларусь.

Шлюбы паміж замежнымі грамадзянамі, замежнымі грамадзянамі і асобамі без грамадзянства, асобамі без грамадзянства, адзін з якіх мае дазвол на пастаяннае пражыванне ў Рэспубліцы Беларусь, заключаюцца органамі, што рэгiструюць акты грамадзянскага стану, Рэспублікі Беларусь (далей - органы загса Рэспублікі Беларусь) у адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь пры ўмове прадастаўлення дакументаў і (або) звестак, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь аб адміністратыўных працэдурах.

Шлюбы паміж замежнымі грамадзянамі, паміж асобамі без грамадзянства, якія не маюць дазволу на пастаяннае пражыванне ў Беларусі, органамі загса Рэспубліцы Беларусь не рэгіструюцца.

Шлюбы грамадзян Рэспублікі Беларусь з замежнымі грамадзянамі або асобамі без грамадзянства заключаюцца ў Беларусі органамі загса Рэспублікі Беларусь у адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь пры ўмове прадстаўлення дакументаў і (або) звестак, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь аб адміністратыўных працэдурах.

Рэгістрацыя заключэння шлюбу з'яўляецца адміністрацыйнай працэдурай, што ажыццяўляецца органамі загса Рэспублікі Беларусь у адпаведнасці з пунктам 5.2 главы 5 пераліку адміністратыўных працэдур, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян, зацверджанага Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 2010 г. № 200 «Аб адміністратыўных працэдурах, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян».

Шлюбы паміж грамадзянамі Рэспублікі Беларусь, якія пражываюць за межамі Рэспублікі Беларусь, заключаюцца ў консульскіх установах, а таксама дыпламатычных прадстаўніцтвах Рэспублікі Беларусь у выпадку выканання імі консульскіх функцый (частка першая артыкула 230 Кодэкса).

У адпаведнасці з артыкулам 198 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і (далей - Кодэкс) органы, якія рэгіструюць акты грамадзянскага стану, выдаюць даведкі, пасведчанні аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану або iншыя дакументы, якія змяшчаюць звесткі з запісаў актаў грамадзянскага стану.

Парадак выдачы паўторных пасведчанняў аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану рэгламентаваны артыкулам 202 Кодэкса.

Паўторныя пасведчанні аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану (далей - паўторныя пасведчанні) выдаюцца аддзеламі запiсу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах (далей - аддзелы загса), архівамі органаў загса галоўных упраўленняў юстыцыі абласных, Мінскага гарадскога выканаўчых камітэтаў (далей - архівы органаў загса), консульскімі ўстановамі, а таксама дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі Рэспублікі Беларусь у выпадку выканання імі консульскіх функцый, а паўторныя пасведчанні аб нараджэнні, аб заключэнні шлюбу, аб скасаванні шлюбу - таксама Дамамі (Палацамi) грамадзянскіх абрадаў гарадскiх выканаўчых камiтэтаў на падставе запісаў актаў грамадзянскага стану і метрычных кніг.

Паўторныя пасведчанні выдаюцца асобам, на якіх складзены запіс акта грамадзянскага стану, па іх заявах. Паўторныя пасведчанні могуць быць таксама выдадзены па даверанасці асоб, якія маюць у адпаведнасці з заканадаўствам права на іх атрыманне, пасведчанай ва ўсталяваным парадку.

Паўторныя пасведчанні аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану ў адносінах да асобаў, прызнаных недзеяздольнымі, выдаюцца іх апекунам, органам апекі і папячыцельства.

Паўторныя пасведчанні аб смерці выдаюцца родным i iншым членам сям'і памерлага, апекунам, папячыцелям дзяцей памерлага, у тым ліку кіраўнікам дзіцячых інтэрнатных устаноў, устаноў прафесійна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай, вышэйшай адукацыі, у якіх знаходзяцца дзеці памерлага, а таксама органам апекі і папячыцельства.

Паўторныя пасведчанні могуць быць выдадзены па даверанасці асоб, прызначаных у частках другой - чацвёртай артыкула 202 Кодэкса, пасведчанай ва ўсталяваным парадку.

Паўторныя пасведчанні аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану не выдаюцца:

  • аб заключэнні шлюбу - у дачыненні да шлюбу, які спынены або прызнаны несапраўдным;

  • аб нараджэнні дзіцяці - аднаму з бацькоў дзіцяці, у дачыненні да якога ён пазбаўлены бацькоўскіх правоў.

Па пытанні атрымання паўторнага пасведчання зацікаўленыя асобы могуць звярнуцца з пісьмовай заявай у орган загса па месцы жыхарства, а таксама ў орган загса, архіў органаў загса па месцы захоўвання адпаведнага запісу акта грамадзянскага стану.

Для атрымання паўторнага пасведчання аб рэгістрацыі акта грамадзянскага стану зацікаўленыя асобы прадстаўляюць дакументы, прызначаныя ў пункце 5.9 главы 5 пераліку, зацверджанага Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 26 красавіка 2010 г. № 200 «Аб адміністратыўных працэдурах, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян»: заяву; пашпарт або іншы дакумент, які сведчыць асобу; дакумент, які пацвярджае змену прозвішча ці іншых даных грамадзяніна, - у выпадку іх змены; дакумент, які пацвярджае ўнясенне платы.

Памер дзяржаўнай пошліны за выдачу паўторнага пасведчання складае 1 базавую велічыню.

Тэрмін ажыццяўлення дадзенай адміністратыўнай працэдуры 7 дзён з дня падачы заявы – пры наяўнасці адпаведнага запісу акта грамадзянскага стану, а пры адсутнасці такога запісу – 1 месяц.

Згодна з артыкулам 198 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і органы, што рэгіструюць акты грамадзянскага стану (далей - органы загса), выдаюць даведкі, пасведчання аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану або iншыя дакументы, якія змяшчаюць звесткі з запісаў актаў грамадзянскага стану.

Выдача даведак, якія ўтрымліваюць звесткі з запісаў актаў грамадзянскага стану (аб запісу акта грамадзянскага стану, аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу), і паведамленняў аб адсутнасці запісу акта грамадзянскага стану (далей, калі не пазначана іншае, - даведкі і паведамлення) з'яўляецца адміністратыўнай працэдурай, што ажыццяўляецца органамі загса ў адпаведнасці з пунктам 5.14 главы 5 пераліку адміністратыўных працэдур, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян, зацверджанага Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 2010 г. № 200 «Аб адміністратыўных працэдурах, што ажыццяўляюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян».

Гэта адміністрацыйная працэдура ажыццяўляецца ўпаўнаважанымі органамі бясплатна. Тэрмін ажыццяўлення гэтай адміністрацыйнай працэдуры 3 дні з дня падачы заявы - пры наяўнасці адпаведнага запісу акта грамадзянскага стану, пры неабходнасці правядзення спецыяльнай праверкі - 15 дзён, а пры адсутнасці такога запісу - 1 месяц.

Для атрымання даведкі, паведамлення грамадзяне прадстаўляюць дакументы, названыя ў вышэйназваным пункце пераліку.

Парадак выдачы даведак і паведамленняў вызначаны Палажэннем аб парадку рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану і выдачы дакументаў і (або) даведак органамі, што рэгіструюць акты грамадзянскага стану, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 снежня 2005 г. № 1454 (далей – Палажэнне).

Па пытанні выдачы даведкі аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу зацікаўленая асоба (або яго прадстаўнік па даверанасці, пасведчанай ва ўстаноўленным заканадаўствам парадку) звяртаецца ў орган загса па месцы жыхарства з пісьмовай заявай.

Орган загса ажыццяўляе праверку наяўнасці (адсутнасці) запісу акта аб заключэнні шлюбу ў органе загса адпаведнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі і выдае даведку аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу для  прадстаўлення ў кампетэнтныя органы замежнай дзяржавы для рэгістрацыі заключэння шлюбу.

Тэрмін дзеяння даведкі аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу складае 1 год.

У выпадку неабходнасці падачы ў кампетэнтныя органы замежнай дзяржавы інфармацыі аб заканадаўстве Рэспублікі Беларусь, якое ўстанаўлівае парадак выдачы даведак аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу, зацікаўленая асоба можа звярнуцца да натарыўса за сведчаннем вернасці выпіскі з Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і і (або) Палажэння. Сведчанне вернасці копій дакументаў і выпісак з дакументаў з'яўляецца натарыяльным дзеяннем, якое выконваецца натарыўсамі ў адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 18 ліпеня 2004 г. № 305-З «Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці».

уверх