Міжнароднае супрацоўніцтва

Сёння ёсць разуменне таго, што Беларусь, якая прайшла доўгі і цяжкі шлях, сфармавалася як суб’ект міжнародных адносін.

Міжнародныя адносіны – гэта ўзаемадзеянне дзяржаў. Механізмам, прызначаным забяспечыць эфектыўнасць такога ўзаемадзеяння, з’яўляецца міжнароднае права.

Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, разам з іншымі дзяржаўнымі органамі, ажыццяўляе юрыдычную абарону правоў і інтарэсаў нашай дзяржавы, аказвае прававую падтрымку нашым грамадзянам і арганізацыям за мяжой. У структуры Міністэрства дадзеную функцыю выконвае ўпраўленне міжнароднага супрацоўніцтва.

Упраўленне міжнароднага супрацоўніцтва было заснавана 1 ліпеня 1992 года. З 1992 года Міністэрства юстыцыі пачало фарміраваць дагаворна-прававую базу супрацоўніцтва Беларусі з замежнымі дзяржавамі ў прававой сферы, ствараць механізмы абароны інтарэсаў грамадзян, арганізацый і дзяржавы за мяжой.

На падставе міжнародных дагавораў аб прававой дапамозе нашы грамадзяне і арганізацыі атрымліваюць права на роўных звяртацца ва ўстановы юстыцыі іншых дзяржаў, прад’яўляць іскі, узбуджаць хадайніцтвы, ажыццяўляць іншыя працэсуальныя дзеянні, таму такія дагаворы вельмі важныя. Яны стымулююць развіццё адносін і на ўзроўні грамадзян, і на ўзроўні суб’ектаў знешнеэканамічнай дзейнасці, што мае велізарнае значэнне для такой арыентаванай на экспарт дзяржавы, як наша.

Дзейнасць па заключэнні міжнародных дагавораў патрабуе велізарных намаганняў і прафесіяналізму. Цэнтральным звяном гэтай працы з’яўляюцца перамовы, калі прадстаўнікі дзвюх дзяржаў знаходзяцца насупраць адзін аднаго ў прамым і пераносным сэнсе і фармулююць дагавор. У кожнага боку ў дадзеным выпадку свае задачы і інтарэсы, якія часта супрацьлеглыя. Знайсці кансэнсус вельмі цяжка. Пры гэтым варта прымаць да ўвагі, што перамовы праходзяць з прадстаўнікамі іншых дзяржаў, культур, носьбітамі розных прававых традыцый. Тут важна быць і дыпламатам, і псіхолагам, і лінгвістам і, вядома, юрыстам. Пры ўсім гэтым супрацоўнікі Міністэрства юстыцыі павінны заўсёды кіравацца нацыянальнымі інтарэсамі.

У цяперашні час для Рэспублікі Беларусь ўступіла ў сілу 96 міжнародных дагавора ў прававой сферы: 13 шматбаковых канвенцый (у прыватнасці, Мінская канвенцыя аб прававой дапамозе і прававых адносінах па грамадзянскіх, сямейных і крымінальных справах ад 22 студзеня 1993 г. і Кішынёўская канвенцыя аб прававой дапамозе і прававых адносінах па грамадзянскіх, сямейных і крымінальных справах ад 7 кастрычніка 2002 г.), 31 міждзяржаўны двухбаковы дагавор аб узаемнай прававой дапамозе па грамадзянскіх, крымінальных справах і аб выдачы, 9 міждзяржаўных і міжурадавых дагавораў аб супрацоўніцтве ў прававой сферы, 43 міжведамасных дагавора па розных пытаннях супрацоўніцтва ў сферы юстыцыі. З іх у 2020 г. уступіў у сілу 1 мiжнародны дагавор.

Геаграфія двухбаковых міждзяржаўных дагавораў аб узаемнай прававой дапамозе па грамадзянскіх, крымінальных справах і аб выдачы, супрацоўніцтве ў прававой сферы ахоплівае такія краіны як Балгарыя, Венгрыя, В’етнам, Індыя, Іран, Казахстан, Катар, Кітай, Пакістан, Куба, Латвія, Літва, ААЭ , Польшча, Расія, Сербія, Сірыя, Славакія, Узбекістан, Чэхія, Шры-Ланка.

У 2019 г. падпісана 7 міжнародных дагавораў:

Канвенцыя Арганізацыі Аб’яднаных Нацый аб міжнародных міравых пагадненнях, дасягнутых у выніку медыяцыі (г. Сінгапур 7 жніўня 2019 года), Дагавор паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Зімбабвэ аб узаемнай прававой дапамозе па грамадзянскіх і эканамічных справах (г. Мінск, 17 студзеня 2019 года) , Дагавор паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Сербія аб выдачы (г. Бялград 3 снежня 2019 года), міжведамасныя дагаворы паміж Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь і Міністэрствам юстыцыі Турэцкай Рэспублікі (г. Анкара, 16 красавіка 2019 года), Міністэрствам права Рэспублікі Сінгапур (г . Сінгапур, 6 жнiўня 2019 года), Нацыянальным упраўленнем архіваў і дакументацыі Султаната Аман у абласцях гістарычнай дакументацыі і кіравання дакументацыяй і архівамі (г. Мінск, 18 верасня 2019 года), Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Куба (г. Мінск, 23 кастрычніка 2019 года).

Акрамя таго, падпісана Дарожная карта па рэалізацыі двухбаковага Мемарандума аб супрацоўніцтве з Міністэрствам юстыцыі Каралеўства Саудаўская Аравія, План супрацоўніцтва на 2019 г. паміж Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь і Дзіцячым Фондам ААН (ЮНІСЕФ), заключаны Праграма супрацоўніцтва з Міністэрствам юстыцыі Расійскай Федэрацыі на 2020-2021 гады і Мемарандум аб супрацоўніцтве паміж Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь і Нацыянальнай Палатай судовых выканаўцаў Чэшскай Рэспублікі.

Падпісанне Канвенцыі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый аб міжнародных міравых пагадненнях
(7 жніўня 2019 года г. Сінгапур, Рэспубліка Сінгапур)

У 2020 годзе ажыццяўлялася работа па забеспячэнню комплекснай карэкціроўкі заканадаўства для рэалізацыі Канвенцыі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый аб міжнародных міравых пагадненнях, дасягнутых у выніку медыяцыі, якая ўступіла ў сілу для Рэспублікі Беларусь 15 студзеня 2021 года. Законапраект «Аб змяненні законаў па пытаннях медыяцыі» быў разгледжаны парламентам у 2020 г., падпісаны Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь у 2021 г. i ўступіў у сілу адначасова з названай Канвенцыяй 15 студзеня 2021 года.

Падрыхтаваны да падпісання праекты міжнародных дагавораў з Карэяй, ПАР, Шры-Ланкай. Працягваецца праца па праектах міжнародных дагавораў з Марока, Аргенцінай, Венесуэлай, Малайзіяй, Пакістанам, Індыяй, Кувейтам, спецыяльным адміністрацыйным районам Ганконг Кітайскай Народнай Рэспублікі і іншымі краінамі.

Пачалася работа па заключэнні міждзяржаўных дагавораў аб прававой дапамозе і выдачы з Саудаўскай Аравіяй і міжведамасных мемарандумаў аб супрацоўніцтве з Бахрэйнам, Бельгіяй, Італіяй.

У дачыненні да большасці дагавораў і канвенцый у прававой сферы Міністэрства юстыцыі вызначана ў якасці цэнтральнага органа, які ажыццяўляе каардынацыю выканання адпаведных міжнародных абавязацельстваў. У мэтах належнага правядзення гэтай работы паўстала неабходнасць фарміравання аддзела выканання міжнародных дагавораў, які і быў створаны 1 кастрычніка 1997 года.

Аддзел выканання міжнародных дагавораў ажыццяўляе арганізацыю выканання просьбаў замежных устаноў юстыцыі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь і, адпаведна, разглядае і накіроўвае просьбы беларускіх устаноў юстыцыі на выкананне ў замежныя дзяржавы. З пашырэннем супрацоўніцтва паміж дзяржавамі ў гэтай вобласці расьце аб’ём прававой дапамогі, якая аказваецца, і, адпаведна, колькасць просьбаў, якія накіроўваюцца ў аддзел.

Прымаючы да ўвагі высокую адказнасць за выкананне абавязацельстваў, прынятых у рамках міжнародных дагавораў аб прававой дапамозе, Міністэрствам юстыцыі была арганізавана пастаянная метадычная дапамога ў прымяненні дагавораў аб прававой дапамозе. Распрацаваны Метадычныя рэкамендацыі аб парадку аказання ўстановамі юстыцыі Рэспублікі Беларусь прававой дапамогі ўстановам юстыцыі замежных дзяржаў і аб парадку звароту за прававой дапамогай да гэтых устаноў, якія актыўна выкарыстоўваюцца на практыцы. Прынята Інструкцыя па аказанні прававой дапамогі грамадзянам Рэспублікі Беларусь у пытаннях выканання міжнародных дагавораў Рэспублікі Беларусь аб прававой дапамозе.

Акрамя працы па заключэнні дагавораў у прававой сферы, забеспячэння іх выканання, значным участкам працы ўпраўлення з’яўляецца прадастаўленне заключэнняў аб адпаведнасці усiх мiжнародных дагавораў нацыянальнаму заканадаўству. Гэтая праца патрабуе глыбокіх ведаў усяго нацыянальнага заканадаўства.

Адным з накірункаў дзейнасці з’яўляецца ўдзел у прававым забеспячэнні інтэграцыйных працэсаў з удзелам Рэспублікі Беларусь. У 2011-2014 гадах была забяспечана каардынацыя дзейнасці органаў дзяржаўнага кіравання ў рамках падрыхтоўкі праекта Дагавора аб Еўразійскім эканамічным саюзе, які быў падпісаны 29 мая 2014 года. У цяперашні час Міністэрства рыхтуе юрыдычныя заключэнні ў дачыненні да праектаў рашэнняў органаў ЕАЭС, а таксама каардынуе дзейнасць беларускай часткі Зводнай рабочай групы па ўдасканаленні палажэнняў вышэйназванага Дагавора.

Міністэрства юстыцыі усяляк падтрымлівае супрацоўніцтва з міністэрствамі юстыцыі замежных дзяржаў, актыўна ўзаемадзейнічае з Прадстаўніцтвам ААН у Беларусі, ЮНІСЭФ, Прадстаўніцтвам ЕС у Рэспубліцы Беларусь, Гаагскай канферэнцыяй па міжнародным прыватным праве, Германскім фондам міжнароднага прававога супрацоўніцтва.

Падпісанне Плана супрацоўніцтва на 2019 год паміж Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь і Дзіцячым Фондам ААН (ЮНІСЕФ)
(17 мая 2019 г. г. Мінск, Рэспубліка Беларусь)

Прадуктыўным механізмам супрацоўніцтва з прававымі ведамствамі замежных дзяржаў з’яўляюцца спецыялізаваныя фарматы міжнароднага ўзаемадзеяння міністэрстваў юстыцыі. Адпаведныя органы дзейнічаюць у рамках Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі, Садружнасці Незалежных Дзяржаў, ініцыятывы Еўрапейскага саюза «Усходняе партнёрства», Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва.

Міністэрствам юстыцыі пры дапамозе забеспячэння дзейнасці Камісіі па імплементацыі міжнароднага гуманітарнага права пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь арганізуецца работа па імплементацыі ў Беларусі міжнароднага гуманітарнага права. Забяспечваецца супрацоўніцтва з Міжнародным Камітэтам Чырвонага Крыжа.

Міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь А.Л.Сліжэўскі, Кіраўнік рэгіянальнай дэлегацыі Міжнароднага Камітэта Чырвонага Крыжа ў Расійскай Федэрацыі, Беларусі і Малдове М.Барт, Прэзідэнт Міжнароднага Камітэта Чырвонага Крыжа П.Маурэр адкрываюць Шосты рэгіянальны семінар па імплементацыі міжнароднага гуманітарнага права

(8 лістапада 2017 года, г. Мінск).

уверх