Натарыят і ЗАГС

Асноўныя задачы ўпраўлення натарыята і загсаў:

  • абеспячэнне рэгулявання натарыяльнай дзейнасці і кіраўніцтва натарыятам у Рэспубліцы Беларусь;

  • забеспячэнне кантролю за выкананнем натарыусамі, Беларускай натарыяльнай палатай, яе арганізацыйнымі структурамі заканадаўства аб натарыяце;

  • каардынацыя дзейнасці па выкананню заканадаўства аб натарыяце дыпламатычнымі агентамі дыпламатычных прадстаўніцтваў Рэспублікі Беларусь і консульскімі службовымі асобамі консульскіх устаноў Рэспублікі Беларусь, аказанне ім метадычнай дапамогі і распрацоўка мер, накіраваных на ўдасканальванне правапрымяняльнай практыкі;

  • агульнае і метадычнае кіраўніцтва рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану аддзеламі запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамамі (Палацамі) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, гарадскімі (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковымі і сельскімі выканаўчымі і распарадчымі органамі;

  • метадычнае кіраўніцтва рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану консульскімі ўстановамі, а таксама дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі Рэспублікі Беларусь у выпадку выканання імі консульскіх функцый;

  • забеспячэнне кантролю за рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану аддзеламі запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамамі (Палацамі) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, гарадскімі (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковымі і сельскімі выканаўчымі і распарадчымі органамі;

  • забеспячэнне выканання функцыі Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь па ўзгадненні прызначэння і вызвалення ад пасады кіраўнікоў аддзелаў запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамоў (Палацаў) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, а таксама заключэнню (прадаўжэнню, спыненню дзеяння) кантрактаў з прызначанымі асобамі;

  • забеспячэнне ўзгаднення кандыдатур на пасадзе кіраўнікоў архівамі органаў, што рэгіструюць акты грамадзянскага стану, галоўных кіраванняў юстыцыі аблвыканкамаў і Мінскага гарвыканкама;

  • вядзенне рэестра натарыяльных кантор і натарыяльных бюро;

  • вядзенне рэестра пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці;

  • засведчанне афіцыйных дакументаў, складзеных на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зыходзячых з судоў, галоўных упраўленняў юстыцыі абласных, Мінскага горадскога выканаўчых камітэтаў, натарыяльных архіваў, а таксама ад натарыусаў, для консульскай легалізацыі.

Аб натарыяльнай дзейнасці

На 1 студзеня 2021 г. натарыяльную дзейнасць у рэспубліцы ажыццяўлялі 827 натарыусаў у складзе 213 натарыяльных кантор і 45 натарыяльных бюро.

Натарыусамі ў 2020 годзе ўчынена больш за 1,177 млн. натарыяльных дзеянняў. З учыненых натарыяльных дзеянняў больш за 33 % склала ўчыненне выканаўчых надпісаў, больш за 13 % – пасведчанне даверанасцей, больш за 11 % – сведчанне сапраўднасці подпісаў на дакументах, амаль 10 % – выдача пасведчанняў аб праве на спадчыну.

Ад агульнай колькасці ўчыненых натарыусамі выканаўчых надпісаў каля 48 % склалі выканаўчыя надпісы, за ўчыненне якіх спагнаннік поўнасцю вызвалены ад выплаты натарыяльнага тарыфу.

У 2020 годзе праведзена 25 пасяджэнняў Кваліфікацыйнай камісіі па пытаннях натарыяльнай дзейнасці (далей – Кваліфікацыйная камісія).

На падставе рашэнняў Кваліфікацыйнай камісіі:

  • выдадзена 11 пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці;

  • анулявана 17 пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці;

  • прыпынены паўнамоцтвы 8 натарыусаў;

  • адноўлены паўнамоцтвы 13 натарыусаў;

  • унесены змяненні ў 3 пасведчанні на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці.

На пасяджэннях Кваліфікацыйнай камісіі разгледжаны матэрыялы аб атэстацыі 336 натарыусаў. Па выніках праведзенай чарговай атэстацыі прыняты рашэннi аб атэстацыі 330 натарыусаў; аб накiраваннi 4 натарыусаў на паўторную атэстацыю; аб неатэстацыі 2 натарыусаў. 

У 2020 годзе праведзена значная работа па ўдасканальванні заканадаўства аб натарыяце.

29 чэрвеня 2020 г. прыняты Закон Рэспублікі Беларусь № 33-З «Аб змяненні законаў па пытаннях натарыяльнай дзейнасці» (далей – Закон), які прадугледжвае важныя навелы адносна ажыццяўлення натарыяльнай дзейнасці.

Ключавыя змяненні ў Закон Рэспублікі Беларусь ад 18 ліпеня 2004 г. № 305-З «Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці» былі прапанаваны з улікам практыкі прымянення, міжнароднага вопыту і датычацца важных аспектаў арганізацыі натарыяльнай дзейнасці, кампетэнцыі натарыусаў, упаўнаважаных службовых асоб мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў.

Законам замацавана прэзумпцыя дасканальнасці натарыяльнага акта, вызначаны новыя віды натарыяльных дзеянняў і выключаны тэрытарыяльны прынцып пасведчання здзелак з нерухомай маёмасцю. Змяненні таксама закранулі рэгуляванне дзейнасці натарыяльных архіваў, функцыянаванне адзінай электроннай сістэмы ўліку натарыяльных дзеянняў і спадчынных спраў, парадак ўчынення натарыяльных дзеянняў, кампетэнцыю органаў натарыяльнага самакіравання і іншыя пытаннi ажыццяўлення натарыяльнай дзейнасці, парадак яе дакументавання і арганізацыі работы натарыусаў.

Нарматыўна замацавана магчымасць звяртацца да натарыуса за ўчыненнем выканаўчага надпісу аб спагнанні запазычанасці па крэдытных дагаворах з заявай у электронным відзе. Таксама рэгламентаваны парадак учынення выканаўчага надпісу ў выглядзе электроннага дакумента. Вопыт такога электроннага ўзаемадзеяння будзе ў далейшым выкарыстоўвацца ў мэтах пашырэння круга суб'ектаў.

У сувязі з выключэннем з кампетэнцыі ўпаўнаважаных службовых асоб сельскіх (пасялковых) выканаўчых камітэтаў натарыяльнага пасведчання завяшчанняў, згод, даверанасцей, у кожным рэгіёне рэспублікі з удзелам прадстаўнікоў Міністэрства юстыцыі, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў, Беларускай натарыяльнай палаты праведзены пашыраныя пасяджэнні па пытаннях арганізацыі выездаў натарыусаў у аграгарадкі для ажыццяўлення натарыяльнай дзейнасці. З мэтай арганізацыі належнага натарыяльнага абслугоўвання насельніцтва і юрыдычных асоб у сельскай мясцовасці пастановай Міністэрства юстыцыі вызначаны парадак арганізацыі такіх выездаў.

Прадугледжаныя актамі заканадаўства навелы дазволяць павысіць запатрабаванасць натарыяльнай формы абароны правоў грамадзян і юрыдычных асоб ва ўмовах развіцця iнфармацыйнага грамадства, прадставіць грамадзянам і бізнесу новыя камфортныя інструменты, якія гарантуюць іх прававую абарону.

Па некаторых відах натарыяльных дзеянняў вызначана льгота па выплаце натарыяльнага тарыфу для дзяцей-інвалідаў ва ўзросце да 18 гадоў. Устаноўлены натарыяльныя тарыфы за ўчыненне новых натарыяльных дзеянняў.

На працягу 2020 года аналізавалася эфектыўнасць прымянення ўстаноўленых з 1 студзеня 2020 г. новых падыходаў парадку вызвалення арганізацый ЖКГ ад выплаты натарыяльнага тарыфу за ўчыненне выканаўчых надпісаў аб спагнанні з фізічных асоб запазычанасці за жыллёва-камунальныя паслугі. Зыходзячы з прадстаўленнай iнфармацыi колькасць выканаўчых надпісаў і ўзбуджаных выканаўчых вядзенняў па спагнанні запазычанасці за жыллёва-камунальныя паслугі і натарыяльных тарыфаў знізілася.

Аб дзейнасці органаў, якія рэгіструюць акты грамадзянскага стану

У Рэспубліцы Беларусь на 1 студзеня 2021 г. дзейнiчае 147 аддзелаў загса раённых і гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дварэц грамадзянскіх абрадаў галоўнага ўпраўлення юстыцыі Мінгарвыканкама, больш за 1,1 тыс. гарадскіх (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковых, сельскіх выканаўчых і распарадчых органаў (далей – органы загса), 7 архіваў органаў загса галоўных упраўленняў юстыцыі аблвыканкамаў, Мінскага гарвыканкама (далей – архівы органаў загса).

У 2020 годзе органамі загса зарэгістравана больш за 303,3 тыс. актаў грамадзянскага стану і выдадзена больш за 890 тыс. дакументаў аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану па выніках ажыццяўлення адміністрацыйных працэдур (пасведчанняў аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану, даведак, якія ўтрымліваюць звестак з запісаў актаў грамадзянскага стану, аб запісы акта грамадзянскага стану, аб адсутнасці запісу акта аб заключэнні шлюбу, паведамленняў аб адсутнасці запісаў актаў грамадзянскага стану).

Штогод у разрэзе рэгіёнаў рэспублікі найбольшая колькасць актаў грамадзянскага стану рэгіструецца органамі загса г. Мінска – 19,6 % ад агульнага ліку, Мінскай вобласці – 15,3 %, Гомельскай вобласці – 15,1 %, Брэсцкай вобласці – 14,8 %.

Насельніцтвам рэспублікі запатрабаваны дадатковыя платныя паслугі, звязаныя з рэгістрацыяй шлюбаў і нараджэнняў. Летась ва ўрачыстай абстаноўцы зарэгістравана больш за 6,6 тыс. нараджэнняў і 30 тыс. шлюбаў (59,5 % ад агульнага ліку шлюбаў). Органамі загса праведзена 392 «залатых», 387 «сярэбраных», 366 другіх вясельных юбілеяў.

У топ «10 самых папулярных уласных імён», якімi бацькі называлi дзяцей у мінулым годзе, ўвайшлі: Арцём, Максім, Мацвей, Міхаіл, Аляксандр, Сафія, Ганна, Дар'я, Ксенія, Марыя.

У рэгіёнах рэспублікі, акрамя вышэйназваных, карысталіся папулярнасцю наступныя імёны хлопчыкаў і дзяўчынак адпаведна: у Брэсцкай вобласці – Раман, Данііл і Анастасія; у Магілёўскай вобласці – Данііл, Цімафей і Аліса, Мілана, Паліна; у Гомельскай вобласці – Іван і Паліна; у сталіцы – Марк, Іван і Аліса, Ева.

У імянарачэнні дзяцей у апошнія гады назіраецца тэндэнцыя прысваення рэдкіх і незвычайных, а таксама старадаўніх уласных імён. Сярод рэдкіх і незвычайных, а таксама старадаўніх мужчынскіх уласных імён, якія выбралі бацькі для сыноў, былі наступныя: Азарый, Алфей, Айхан, Абдуллох, Арег, Варфаламей, Вільгельм, Гегам, Дыас, Дабрыня, Джасцiн, Iвар, Iонафан, Йен, Клеменс, Найтан, Нейтан, Ной, Нiкей, Оскар, Самі, Святамiр, Севасцiян, Спірыдон, Саламон, Угур, Тамерлан, Тамiр, Туран, Тэйлор, Рацібор, Рувім, Юмус, Янiс і інш.

Для дачок бацькі выбіралі наступныя рэдкія, незвычайныя, старадаўнія ўласныя імёны: Авiгея, Альвіна, Аляксія, Анаіт, Анант, Афаят, Вiрiнэя, Вiрсавiя, Дзіва, Жамiла, Каталея, Кiрiя, Лалiта, Луна, Марфа, Мiлалiка, Мiяна, Манэ, Самiйя, Саная, Урмiла, Петра, Рагнеда, Славяна, Сiмрана, Сандрiнья, Шанэль, Шуламiт, Цветана, Эбiгейл, Эвалетт, Юсра, Юна, Ясна і інш.

Бацькі маюць права выбраць для дзіцяці любое ўласнае імя, якое не супярэчыць нормам грамадскай маралі, нацыянальным традыцыям. Дзіцяці можа быць дадзена не болей двух уласных імён. Уласнае імя, запісанае ў запісе акта аб нараджэнні першым, лічыцца асноўным.

Міністэрствам юстыцыі ў 2020 годзе забяспечана рэалізацыя змяненняў, унесеных у Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і. Падрыхтаваны і прыняты адпаведныя пастановы Урада і Міністэрства юстыцыі, у якіх рэгламентаваны пытанні выканання органамі загса абавязку растлумачэння мужу i жонке іх права на ўдзел у інфармацыйнай сустрэчы з медыятарам пры скасаванні шлюбу, асаблівасці афармлення пасведчанняў аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану, якія выдаюцца паўторна, узаемадзеяння органаў загса пры ажыццяўленні паўнамоцтваў.

У мэтах фарміравання адзiнага прымянення заканадаўства ў сферы рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану ажыццяўлялася агульнае і метадычнае кіраўніцтва. Адпаведныя метадычныя рэкамендацыі і лісты накіраваны ў галоўныя ўпраўленнi юстыцыі і Міністэрства замежных спраў для выкарыстання ў рабоце службовых асоб органаў загса. Вывучана дзейнасць галоўных упраўленняў юстыцыі ў сферы метадычнага кіраўніцтва рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану.

У 2020 годзе ажыццяўлялася работа, накіраваная на стварэнне адзінага дзяржаўнага інфармацыйнага рэсурсу запісаў актаў грамадзянскага стану.

У рамках Дзяржаўнай праграмы «Лічбавае развіццё Беларусі» на 2021 - 2025 гады прадугледжана стварэнне платформы інтэраперабельнасці інфармацыйных рэсурсаў і інфармацыйных сістэм, у тым ліку адзінага дзяржаўнага інфармацыйнага рэсурсу запісаў актаў грамадзянскага стану.


уверх