Натарыят і ЗАГС

Асноўныя задачы ўпраўлення натарыята і загсаў:
  • забеспячэнне рэгулявання натарыяльнай дзейнасці і кіраўніцтва натарыятам у Рэспубліцы Беларусь;
  • забеспячэнне кантролю за выкананнем натарыусамі, Беларускай натарыяльнай палатай, яе арганізацыйнымі структурамі заканадаўства аб натарыяце;
  • агульнае і метадычнае кіраўніцтва рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану аддзеламі запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамамі (Палацамі) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, гарадскімі (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковымі і сельскімі выканаўчымі і распарадчымі органамі;
  • метадычнае кіраўніцтва рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану консульскімі ўстановамі, а таксама дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі Рэспублікі Беларусь у выпадку выканання імі консульскіх функцый;
  • забеспячэнне кантролю за рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану аддзеламі запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамамі (Палацамі) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, гарадскімі (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковымі і сельскімі выканаўчымі і распарадчымі органамі;
  • забеспячэнне выканання функцыі Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь па ўзгадненні прызначэння і вызвалення ад пасады кіраўнікоў аддзелаў запісу актаў грамадзянскага стану раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дамоў (Палацаў) грамадзянскіх абрадаў гарадскіх выканаўчых камітэтаў, а таксама заключэнню (прадаўжэнню, спыненню дзеяння) кантрактаў з прызначанымі асобамі;
  • забеспячэнне ўзгаднення кандыдатур на пасадзе кіраўнікоў архівамі органаў, што рэгіструюць акты грамадзянскага стану, галоўных кіраванняў юстыцыі аблвыканкамаў і Мінскага гарвыканкама;
  • вядзенне рэестра натарыяльных кантор і натарыяльных бюро;
  • вядзенне рэестра пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці.
  • засведчанне афіцыйных дакументаў, складзеных на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зыходзячых з судоў, галоўных упраўленняў юстыцыі абласных, Мінскага горадскога выканаўчых камітэтаў, натарыяльных архіваў, а таксама ад натарыусаў, для консульскай легалізацыі.
Аб натарыяльнай дзейнасці

На 1 ліпеня 2020 г. натарыяльную дзейнасць у рэспубліцы ажыццяўлялі 829 натарыусаў у складзе 212 натарыяльных кантор і 45 натарыяльных бюро.

У першым паўгоддзі 2020 г. натарыусамі ўчынена больш за 540 тыс. натарыяльных дзеянняў (у першым паўгоддзі 2019 г. – больш за 635 тыс. натарыяльных дзеянняў).

З учыненых натарыяльных дзеянняў у першым паўгоддзі 2020 г. колькасць выканаўчых надпісаў склала больш за 192 тыс., адкрытых спадчынных спраў – больш за 38 тыс. (у першым паўгоддзі 2019 г. – больш за 201 тыс. выканаўчых надпісаў і больш за 40 тыс. спадчынных спраў).

У першым паўгоддзі 2020 г. колькасць натарыяльных дзеянняў, пры ўчыненні якіх натарыяльны тарыф не спаганяўся, склала больш за 92 тыс., спаганяўся часткова – больш за 54 тыс. (у першым паўгоддзі 2019 г. натарыяльны тарыф не спаганяўся пры ўчыненні больш за 139 тыс. натарыяльных дзеянняў, спаганяўся часткова – больш за 47 тыс.). Такім чынам, колькасць натарыяльных дзеянняў, учыненых з поўным або частковым вызваленнем ад выплаты натарыяльнага тарыфу, у першым паўгоддзі 2020 г. склала 27 %.

За першае паўгоддзе 2020 г. натарыусамі праведзена больш за 25 тыс. бясплатных кансультацый грамадзян, што ў 2,7 разоў перавышае паказчыкі аналагічнага перыяду мінулага года.

Больш за 17 тыс. кансультацый было арганізавана і праведзена натарыусамі дыстанцыйна, што таксама з'яўлялася мерай падтрымкі і аказання бясплатнай юрыдычнай дапамогі грамадзянам Беларусі, якія знаходзяцца на тэрыторыі замежных дзяржаў і не маюць магчымасці вярнуцца ў Рэспубліку Беларусь у сувязі з распаўсюджваннем інфекцыі, выкліканай каранавірусам COVID-19.

Кваліфікацыйнай камісіяй па пытаннях натарыяльнай дзейнасці праведзена 15 пасяджэнняў, на якіх разгледжана 270 матэрыялаў.

Па выніках разгляду выдадзена 7 пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці; анулявана 14 пасведчанняў на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці; прыпынены паўнамоцтвы 4 натарыусаў; адноўлены паўнамоцтвы 6 натарыусаў; унесены змяненні ў 1 пасведчанне на ажыццяўленне натарыяльнай дзейнасці. Кваліфікацыйнай камісіяй па пытаннях натарыяльнай дзейнасці разгледжаны матэрыялы аб атэстацыі ў дачыненні 227 натарыусаў.

У першым паўгоддзі 2020 г. Міністэрствам юстыцыі праведзена значная работа па ўдасканальванні заканадаўства аб натарыяце.

29 чэрвеня 2020 г. прыняты Закон Рэспублікі Беларусь «Аб змяненні законаў па пытаннях натарыяльнай дзейнасці».

Ключавыя палажэнні Закона ўступаюць у сілу з 3 студзеня 2021 г. і рэгулююць важныя аспекты адносна арганізацыі натарыяльнай дзейнасці, кампетэнцыі натарыусаў, упаўнаважаных службовых асоб мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў, натарыяльнай тайны.

Прынята пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 24 чэрвеня 2020 г. № 368, накіраваная на ўдасканальванне заканадаўства па пытаннях спагнання натарыяльнага тарыфу і вызвалення ад яго выплаты, удакладненне пераліку дакументаў, на падставе якіх запазычанасць спаганяецца на падставе выканаўчых надпісаў натарыусаў.

У прыватнасці, з 1 ліпеня 2020 г. арэндадаўцы, за выключэннем камерцыйных арганізацый, вызвалены ад выплаты натарыяльнага тарыфу за ўчыненне выканаўчых надпісаў аб спагнанні запазычанасці па арэнднай плаце за нежылыя памяшканні ў будынках, якія знаходзяцца ў дзяржаўнай уласнасці. Таксама ўдакладнены памеры натарыяльнага тарыфу за пасведчанне натарыусам Пагаднення аб дзецях, стварэнне і падрыхтоўку праекта такога Пагаднення.

У мэтах удасканальвання парадку задавальнення бясспрэчных патрабаванняў удакладнены пералік дакументаў, на падставе якіх запазычанасць вытворцаў і пастаўшчыкоў па плаце за арганізацыю збору, абясшкоджвання і (або) выкарыстання адхдаў тавараў і ўпакоўкі спаганяецца на падставе выканаўчага надпісу.

Пастановай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 1 чэрвеня 2020 г. № 85 «Аб змяненні пастановы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 23 кастрычніка 2006 г. № 63» урэгуляваны працэдурныя пытанні пасведчання натарыусам Пагаднення аб дзецях і Пагаднення аб раздзеле маёмасці, якая з'яўляецца агульнай сумеснай уласнасцю сужэнцаў.

Адначасова палажэнні прызначанай пастановы накіраваны на ўдакладненне парадку пасведчання дагавораў адчужэння жылых памяшканняў, выдачы дубліката натарыяльнага дакумента, пасведчання фактаў, перадачы заявы грамадзян і юрыдычных асоб другім грамадзянам і юрыдычным асобам

Аб дзейнасці органаў, якія рэгіструюць акты грамадзянскага стану

На 1 ліпеня 2020 г. у Рэспубліцы Беларусь дзейнічае 147 аддзелаў загса раённых, гарадскіх выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, Дварэц грамадзянскіх абрадаў гарвыканкама, якія ажыццяўляюць 15 адміністрацыйных працэдур, звязаных з рэгістрацыяй актаў грамадзянскага стану. Функцыянуе 7 архіваў органаў загса галоўных упраўленняў юстыцыі аблвыканкамаў, Мінскага гарвыканкама.

У першым паўгоддзі 2020 г. Міністэрствам юстыцыі вялася актыўная работа па ўдасканальванні заканадаўства ў сферы рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану.

Унесены змяненні і дапаўненні ў пастанову Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 снежня 2005 г. № 1454 «Аб парадку арганізацыі работы з грамадзянамі ў органах, якія рэгіструюць акты грамадзянскага стану, па выдачы даведак або іншых дакументаў, якія ўтрымліваюць пацвярджэнне фактаў, якія маюць юрыдычнае значэнне» і Палажэнне аб парадку рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану і выдачы дакументаў і (або) даведак органамі, якія рэгіструюць акты грамадзянскага стану.

Згодна ўнесеным змяненням вызначана, што пры звароце за рэгістрацыяй скасавання шлюбу ў адпаведнасці з артыкулам 351 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і орган загса растлумачвае сужэнцам умовы, пры наяўнасці якіх скасаванне шлюбу можа быць праведзена органам загса, а таксама іх права на ўдзел у інфармацыйнай сустрэчы з медыятарам. Орган загса таксама паведамляе сужэнцам, што інфармацыйная сустрэча з медыятарам праводзіцца на добраахвотнай аснове да правядзення медыяцыі і прадстаўляе сабой размову сужэнцаў з медыятарам, у ходзе якой ім высвятляюцца мэты, прынцыпы і правілы правядзення медыяцыі, правы і абавязкі бакоў, парадак і прававыя наступствы заключэння медыятыўнага пагаднення.

Таксама ў адпаведнасці з унесенымі змяненнямі вызначана, што пасля ўнясення змяненняў, дапаўненняў, выпраўленняў у запіс акта грамадзянскага стану заяўніку можа быць выдадзена як пасведчанне аб рэгістрацыі акта грамадзянскага стану, так і даведка, якая ўтрымлівае звесткі з запісу акта грамадзянскага стану.

Пастановай Міністэрства юстыцыі ад 29 чэрвеня 2020 г. № 101 унесены змяненні ў форму заявы аб рэгістрацыі скасавання шлюбу па ўзаемнай згодзе сужэнцаў, якія не маюць агульных непаўналетніх дзяцей і спрэчак аб маёмасці. У заяве аб скасаванні шлюбу прадугледжана пацвярджэнне сужэнцамі растлумачэння органам загса іх права на ўдзел у інфармацыйнай сустрэчы з медыятарам.

Таксама 29 чэрвеня 2020 г. Міністэрствам юстыцыі прынята пастанова № 102, якой скарэкціраваны парадак афармлення пасведчанняў аб рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану, якія выдаюцца паўторна.

У цяперашні час Міністэрствам юстыцыі праводзяцца мерапрыемствы па арганізацыі стварэння адзінай інфармацыйнай сістэмы запісаў актаў грамадзянскага стану
уверх