Зменены Закон аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці. Асноўныя напрамкі ўдасканалення інстытута натарыята

5 студзеня 2024 года прыняты Закон Рэспублікі Беларусь № 343-З "Аб змяненні Закона Рэспублікі Беларусь "Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці", які ўступае ў сілу з 11 ліпеня 2024 года.

Мэтамі прыняцця Закона з'яўляюцца:

• удасканаленне прававога рэгулявання натарыяльнай дзейнасці з улікам практыкі прымянення;

• уключэнне пераліку бясспрэчных патрабаванняў, для задавальнення якіх здзяйсняюцца выканаўчыя надпісы, у Закон Рэспублікі Беларусь ад 18 ліпеня 2004 г. № 305-З "Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці". Цяпер такія бясспрэчныя патрабаванні змяшчаюцца ва Указе Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 жніўня 2011 г. № 366 "Аб некаторых пытаннях натарыяльнай дзейнасці";

• устанаўленне магчымасці здзяйснення натарыяльных дзеянняў аддалена (без асабістай яўкі да натарыуса зацікаўленай асобы).

• Канцэпцыяй прававой палітыкі, зацверджанай Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 чэрвеня 2023 г. № 196, аддаленае ўчыненне натарыяльных дзеянняў вызначана адным з асноўных напрамкаў удасканалення інстытута натарыята.

Законам прадугледжваецца, што каля траціны ад усіх відаў натарыяльных дзеянняў натарыусы змогуць здзяйсняць аддалена.

Для здзяйснення такіх натарыяльных дзеянняў не запатрабуюцца асабістая прысутнасць грамадзяніна ці прадстаўніка юрыдычнай асобы ў натарыуса і выяўленне іх волевыяўлення.

Пры гэтым захоўваецца магчымасць звярнуцца асабіста за здзяйсненнем любога натарыяльнага дзеяння.

Выдалена будзе магчыма здзейсніць такія натарыяльныя дзеянні, як выдача пасведчанняў аб праве на спадчыну і аб праве ўласнасці на долі ў маёмасці, нажытай мужам і жонкай у перыяд шлюбу; здзяйсненне выканаўчага надпісу; сведчанне вернасці перакладу дакументаў з адной мовы на іншую; прыняцце на захоўванне электронных дакументаў; прыняцце грашовых сродкаў у дэпазіт; выдача дублікатаў натарыяльных дакументаў; забеспячэнне доказаў, размешчаных у глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт і інш.

Узаемадзеянне паміж зацікаўленай асобай і натарыусам пры аддаленым учыненні натарыяльнага дзеяння будзе ажыццяўляцца праз абмен дакументамі па паштовай сувязі або праз электронны партал Беларускай натарыяльнай палаты.

Пры накіраванні заявы па пошце, сапраўднасць подпісу на такой заяве неабходна будзе засведчыць натарыяльна. Для сведчання сапраўднасці подпісу грамадзянін зможа звярнуцца да любога натарыуса, напрыклад, па месцы жыхарства.

Такое ўзаемадзеянне ўяўляецца максімальна зручным, напрыклад, пры афармленні спадчынных правоў. У тым выпадку, калі паміж спадчыннікамі не будзе неабходнасці ў заключэнні пагаднення, якое павінны падпісаць усе спадчыннікі, спадчынную справу можна будзе аформіць без асабістага звароту да натарыуса па месцы адкрыцця спадчыны.

Для звароту праз электронны партал кожнай зацікаўленай асобе будзе створаны асабісты кабінет. Праз яго можна будзе падаць заяву аб здзяйсненні натарыяльнага дзеяння, атрымаць натарыяльны дакумент, прагледзець учыненыя з удзелам заяўніка натарыяльныя дзеянні.

Выпадкі і парадак звароту па ажыццяўленне натарыяльных дзеянняў праз электронны партал будуць устаноўлены Міністэрствам юстыцыі. Пры такім звароце заяву і дакументы неабходна будзе падпісаць электронным лічбавым подпісам.

Акрамя таго, Законам прадугледжваецца магчымасць выдачы натарыяльнага дакумента ў форме электроннага дакумента ў выпадках, устаноўленых Міністэрствам юстыцыі.

Выдаленае здзяйсненне натарыяльных дзеянняў павысіць даступнасць натарыяльнага абслугоўвання для насельніцтва, скароціць часовыя і матэрыяльныя выдаткі на здзяйсненне шматлікіх юрыдычна значных дзеянняў.

Таксама Закон аб натарыяце дапоўнены дадаткам, які змяшчае пералік бясспрэчных патрабаванняў, для задавальнення якіх здзяйсняюцца выканаўчыя надпісы.

Гэты пералік сфарміраваны на падставе палажэнняў Указа нумар 366, які ў далейшым будзе прызнаны страціўшым сілу, а таксама іншых заканадаўчых актаў.