Нацыянальны архіў Беларусі ўдастоены спецыяльнай прэміі Прэзідэнта
10 студзеня ў Палацы Рэспублікі адбылася цырымонія ўручэння спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Па выніках 2022 года за стварэнне і прасоўванне сярод шырокай аўдыторыі агульнадаступнай базы даных аб партызанах і падпольшчыках, якія дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны і інфармацыйнага інтэрнет-партала "Партызаны Беларусі", спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь была ўручана дзяржаўнай установе "Нацыянальны архіў". Беларусь” і Установе Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь “Выдавецкі дом “Беларусь сёння”.
Міністэрства юстыцыі віншуе Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь з такой высокай ацэнкай заслуг усяго калектыву ў захаванні гістарычнай памяці беларускага народа. Год гістарычнай памяці з'явіўся знакавай вяхой для ўсіх архіўных устаноў краіны, якая дазволіла актывізаваць пошукавую працу, патрыятычнае выхаванне моладзі, фармаванне грамадскай свядомасці. Жадаем пажадаць калектыву Нацыянальнага архіва, а ў яго асобе працаўнікам усёй архіўнай галіны моцнага здароўя, прафесійных поспехаў у іх цікавай і адказнай працы, новых адкрыццяў і здзяйсненняў на балазе Рэспублікі Беларусь.
Больш падрабязна аб стварэнні і развіцці базы даных аб партызанах і падпольшчыках мы папрасілі расказаць дырэктара дзяржаўнай установы "Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь" Андрэя Дземянюка.
Даведачна:
Дземянюк Андрэй Канстанцінавіч, 1960 года нараджэння, ураджэнец г.Хабараўска Расійскай Федэрацыі. Адукацыя вышэйшая.
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А.М.Горкага і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Да паступлення ў Мінскі дзяржаўны педінстытут працаваў фрэзероўшчыкам асобага канструктарскага бюро гібрыдных інтэгральных схем у г.Маладзечне, праходзіў тэрміновую службу ў радах Савецкай Арміі. Атрымаўшы вышэйшую адукацыю, быў абраны сакратаром камітэта камсамола, а затым старшынёй прафсаюзнага камітэта навучэнцаў Мінскага медыцынскага вучылішча № 2. Затым праца на розных пасадах у Кастрычніцкім райкаме КПБ г.Мінска, Кастрычніцкім раённым Савеце народных дэпутатаў, адміністрацыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. З 2017 года ўзначальвае Нацыянальны архіў Беларусі.
Андрэй Канстанцінавіч, для пачатку хацелася б спытаць, як зарадзіўся праект па стварэнні агульнадаступнай базы даных аб партызанах і падпольшчыках, якія дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны, і інфармацыйнага інтэрнет-партала "Партызаны Беларусі"?
Гісторыя стварэння праекта пачынаецца з 2018 г. Так, 5 верасня 2018 г. паміж Нацыянальным архівам Рэспублікі Беларусь і Выдавецкім домам "Беларусь сёння" было падпісана пагадненне аб рэалізацыі гэтага праекта. Некалькі пазней у рамках падрыхтоўкі і правядзення святкавання 75-й гадавіны вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў і Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 кастрычніка 2018 г. № 408 быў зацверджаны Рэспубліканскі план правядзення ўрачыстых мерапрыемстваў. быў уключаны дадзены праект.
Якія мэты вы першапачаткова ставілі пры рэалізацыі праекту?
Усведамляючы, што наш па-сапраўднаму маштабны праект з'яўляецца ўніверсальным і прызначаны для ўсіх слаёў і груп беларускага грамадства, а таксама для зацікаўленых асоб за мяжой, мы безумоўна ў першую чаргу хацелі адрасаваць яго моладзі.
Улічваючы, што ў наш час робяцца спробы перагледзець характар гістарычных падзей так ці інакш звязаных з Вялікай Айчыннай вайной, нанова перапісаць лёсавызначальныя старонкі айчыннай гісторыі, менавіта моладзь з'яўляецца асноўным спажыўцом новаствораных канцэпцый.
У сувязі з гэтым наш праект быў закліканы сыграць адну з ключавых роляў у сістэме патрыятычнага выхавання падрастаючага пакалення, павышэння яго грамадзянскіх асноў і маральных якасцей.
Кіруючыся дадзенымі ўстаноўкамі, мы сур'ёзна разлічваем, што развіццё нашага праекта будзе служыць заахвочвальным матывам да актывізацыі пошукавай работы ў Беларусі.
Таксама не варта пакідаць па-за ўвагай і навуковы аспект, які закладзены ў інтэрнэт-партале «Партызаны Беларусі». Развіццё інтэрнет-партала безумоўна служыць пашырэнню інфармацыі аб гісторыі партызанскага руху ў Беларусі, павышэнню ўзроўню яе даступнасці.
Якая структура партала і як рэалізуецца механізм яго выкарыстання?
Цэнтральным звяном у партале з'яўляецца База дадзеных на ўдзельнікаў партызанскага руху, якая складаецца з дзвюх частак - інфармацыйнай (дзе прыводзяцца асноўныя біяграфічныя дадзеныя) і ілюстрацыйнай - гэта прымацаваныя лічбавыя копіі дакументаў.
Дакументальную аснову агульнадаступнага рэсурсу складаюць матэрыялы з архіўнага фонду Беларускага штаба партызанскага руху (БШПР), які знаходзіцца на захоўванні ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь.
Распрацавана сістэма адміністравання інтэрнет-партала, здольная аўтаматызаваць працэсы ўнясення і пошуку даных з аблічбаваных копій. Адсканаваныя дакументы, якія паступаюць з Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь, аўтаматычна фарміруюць новыя электронныя карткі партызан, а ўнясенне даных у іх ажыццяўляюць супрацоўнікі Выдавецкага дома «Беларусь сёння».
Акрамя базы даных, інтэрнет-партал "Партызаны Беларусі" ўключае кароткую гісторыю партызанскага і падпольнага руху ў Беларусі, даныя аб партызанскіх фарміраваннях, партызанскі фоталетапіс, біяграфічныя звесткі аб беларускіх партызанах - Героях Савецкага Саюза, легендарных камбрыгах, баях і бітвах, звязаных з партызанскімі рухамі. .
На сённяшні дзень у базе даных змяшчаецца больш за 196.000 асабістых электронных картак партызан. Сярод іх карыстальнікі могуць знайсці сваіх гераічных сваякоў і землякоў, якія прымалі ўдзел у партызанскай барацьбе, азнаёміцца з адсканаванымі дакументамі ў высокай якасці (узнагароднымі лістамі, баявымі характарыстыкамі, лістамі), даведацца пра новыя факты аб партызанскім руху на тэрыторыі Беларусі, падзяліцца гістарычнымі дакументамі і фатаграфіямі з сямейных архіваў.
Уручэнне спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь - гэта своеасаблівая інфармацыйная нагода зноў нагадаць грамадскасці аб інтэрнет-партале "Партызаны Беларусі", даць магчымасць людзям, якія пра яго да гэтага не чулі пазнаёміцца з гэтым важным рэсурсам, улічваючы яго максімальна высокую ступень даступнасці. Разам з тым, якую працу праводзіць Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь па папулярызацыі партала?
1 ліпеня 2019 г. на базе Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь адбылася афіцыйная прэзентацыя і прадстаўленне інтэрнет-партала для шырокай грамадскасці.
Праект ужо з першых дзён карыстаўся і карыстаецца вялікай папулярнасцю. З моманту запуску яго наведала больш за 600 тысяч карыстальнікаў са 100 краін свету (найбольшая колькасць наведвальнікаў з Беларусі, Расіі, Украіны, ЗША, Казахстана, Германіі, Ізраіля, Латвіі, Польшчы, Вялікабрытаніі).
Як гэта прынята, у падтрымку праекта Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь удзельнічаў у прэзентацыі некалькіх дзясяткаў перасовачных інтэрактыўных выставак у абласных цэнтрах, шэрагу раённых цэнтраў, воінскіх часцях, на буйных рэспубліканскіх мерапрыемствах, а пры падтрымцы Міністэрства адукацыі практычна ва ўсіх дзяржаўных ВНУ краіны.
У цэлым выстаўкі ўжо былі прадстаўлены ў больш як 80 месцах і іх экспанаванне будзе прадоўжана ў 2023 годзе.
І, нарэшце, Андрэй Канстанцінавіч, што гэты праект значыць асабіста для Вас?
Гэты інтэрнэт-партал - даніна павагі кожнаму, хто змагаўся з нацыстамі і іх памагатымі на акупаванай тэрыторыі Беларусі. Гэтае апусканне ў мікрагісторыю - гісторыю чалавека, сям'і, вёскі, гарады, рэгіёна.
У шэрагах «народных мсціўцаў» змагалася больш за 370 тысяч чалавек, з якіх паводле звестак Беларускага штаба партызанскага руху больш за 71% былі беларусы. Але акрамя нашых землякоў у лясах ваявалі прадстаўнікі больш як 50 нацыянальнасцей і народнасцей з СССР, Еўропы і Азіі.
Персаніфікаваць герояў-партызан, захаваць і ўвекавечыць Памяць аб гэтых людзях, данесці яе да маладога падрастаючага пакалення, праз прыклад мужнасці і гераізму выхаваць у сучаснага пакалення пачуццё патрыятызму, абавязку і адказнасці - вось толькі тыя нешматлікія задачы, якія ўжо вырашае інтэрнэт-партал Беларусі».
Дадзены партал - унікальны ў сваім родзе на ўсёй тэрыторыі постсавецкай прасторы. Менавіта наша рэспубліка першай увекавечвае подзвіг партызан такім маштабным і знакавым праектам.
Для мяне таксама асабліва важна, што сціплая, не заўсёды заўважная праца беларускіх архівістаў знайшла такую высокую ацэнку з боку дзяржавы. Вельмі сімвалічным з'яўляецца тое, што спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь была ўручана па выніках 2022 года - Года гістарычнай памяці, 100-годдзя архіўнай службы Беларусі, 95-годдзя Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь.
Фота БЕЛТА і Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь
Па выніках 2022 года за стварэнне і прасоўванне сярод шырокай аўдыторыі агульнадаступнай базы даных аб партызанах і падпольшчыках, якія дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны і інфармацыйнага інтэрнет-партала "Партызаны Беларусі", спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь была ўручана дзяржаўнай установе "Нацыянальны архіў". Беларусь” і Установе Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь “Выдавецкі дом “Беларусь сёння”.
Міністэрства юстыцыі віншуе Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь з такой высокай ацэнкай заслуг усяго калектыву ў захаванні гістарычнай памяці беларускага народа. Год гістарычнай памяці з'явіўся знакавай вяхой для ўсіх архіўных устаноў краіны, якая дазволіла актывізаваць пошукавую працу, патрыятычнае выхаванне моладзі, фармаванне грамадскай свядомасці. Жадаем пажадаць калектыву Нацыянальнага архіва, а ў яго асобе працаўнікам усёй архіўнай галіны моцнага здароўя, прафесійных поспехаў у іх цікавай і адказнай працы, новых адкрыццяў і здзяйсненняў на балазе Рэспублікі Беларусь.
Больш падрабязна аб стварэнні і развіцці базы даных аб партызанах і падпольшчыках мы папрасілі расказаць дырэктара дзяржаўнай установы "Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь" Андрэя Дземянюка.
Даведачна:
Дземянюк Андрэй Канстанцінавіч, 1960 года нараджэння, ураджэнец г.Хабараўска Расійскай Федэрацыі. Адукацыя вышэйшая.
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А.М.Горкага і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Да паступлення ў Мінскі дзяржаўны педінстытут працаваў фрэзероўшчыкам асобага канструктарскага бюро гібрыдных інтэгральных схем у г.Маладзечне, праходзіў тэрміновую службу ў радах Савецкай Арміі. Атрымаўшы вышэйшую адукацыю, быў абраны сакратаром камітэта камсамола, а затым старшынёй прафсаюзнага камітэта навучэнцаў Мінскага медыцынскага вучылішча № 2. Затым праца на розных пасадах у Кастрычніцкім райкаме КПБ г.Мінска, Кастрычніцкім раённым Савеце народных дэпутатаў, адміністрацыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. З 2017 года ўзначальвае Нацыянальны архіў Беларусі.
Андрэй Канстанцінавіч, для пачатку хацелася б спытаць, як зарадзіўся праект па стварэнні агульнадаступнай базы даных аб партызанах і падпольшчыках, якія дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны, і інфармацыйнага інтэрнет-партала "Партызаны Беларусі"?
Гісторыя стварэння праекта пачынаецца з 2018 г. Так, 5 верасня 2018 г. паміж Нацыянальным архівам Рэспублікі Беларусь і Выдавецкім домам "Беларусь сёння" было падпісана пагадненне аб рэалізацыі гэтага праекта. Некалькі пазней у рамках падрыхтоўкі і правядзення святкавання 75-й гадавіны вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў і Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 кастрычніка 2018 г. № 408 быў зацверджаны Рэспубліканскі план правядзення ўрачыстых мерапрыемстваў. быў уключаны дадзены праект.
Якія мэты вы першапачаткова ставілі пры рэалізацыі праекту?
Усведамляючы, што наш па-сапраўднаму маштабны праект з'яўляецца ўніверсальным і прызначаны для ўсіх слаёў і груп беларускага грамадства, а таксама для зацікаўленых асоб за мяжой, мы безумоўна ў першую чаргу хацелі адрасаваць яго моладзі.
Улічваючы, што ў наш час робяцца спробы перагледзець характар гістарычных падзей так ці інакш звязаных з Вялікай Айчыннай вайной, нанова перапісаць лёсавызначальныя старонкі айчыннай гісторыі, менавіта моладзь з'яўляецца асноўным спажыўцом новаствораных канцэпцый.
У сувязі з гэтым наш праект быў закліканы сыграць адну з ключавых роляў у сістэме патрыятычнага выхавання падрастаючага пакалення, павышэння яго грамадзянскіх асноў і маральных якасцей.
Кіруючыся дадзенымі ўстаноўкамі, мы сур'ёзна разлічваем, што развіццё нашага праекта будзе служыць заахвочвальным матывам да актывізацыі пошукавай работы ў Беларусі.
Таксама не варта пакідаць па-за ўвагай і навуковы аспект, які закладзены ў інтэрнэт-партале «Партызаны Беларусі». Развіццё інтэрнет-партала безумоўна служыць пашырэнню інфармацыі аб гісторыі партызанскага руху ў Беларусі, павышэнню ўзроўню яе даступнасці.
Якая структура партала і як рэалізуецца механізм яго выкарыстання?
Цэнтральным звяном у партале з'яўляецца База дадзеных на ўдзельнікаў партызанскага руху, якая складаецца з дзвюх частак - інфармацыйнай (дзе прыводзяцца асноўныя біяграфічныя дадзеныя) і ілюстрацыйнай - гэта прымацаваныя лічбавыя копіі дакументаў.
Дакументальную аснову агульнадаступнага рэсурсу складаюць матэрыялы з архіўнага фонду Беларускага штаба партызанскага руху (БШПР), які знаходзіцца на захоўванні ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь.
Распрацавана сістэма адміністравання інтэрнет-партала, здольная аўтаматызаваць працэсы ўнясення і пошуку даных з аблічбаваных копій. Адсканаваныя дакументы, якія паступаюць з Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь, аўтаматычна фарміруюць новыя электронныя карткі партызан, а ўнясенне даных у іх ажыццяўляюць супрацоўнікі Выдавецкага дома «Беларусь сёння».
Акрамя базы даных, інтэрнет-партал "Партызаны Беларусі" ўключае кароткую гісторыю партызанскага і падпольнага руху ў Беларусі, даныя аб партызанскіх фарміраваннях, партызанскі фоталетапіс, біяграфічныя звесткі аб беларускіх партызанах - Героях Савецкага Саюза, легендарных камбрыгах, баях і бітвах, звязаных з партызанскімі рухамі. .
На сённяшні дзень у базе даных змяшчаецца больш за 196.000 асабістых электронных картак партызан. Сярод іх карыстальнікі могуць знайсці сваіх гераічных сваякоў і землякоў, якія прымалі ўдзел у партызанскай барацьбе, азнаёміцца з адсканаванымі дакументамі ў высокай якасці (узнагароднымі лістамі, баявымі характарыстыкамі, лістамі), даведацца пра новыя факты аб партызанскім руху на тэрыторыі Беларусі, падзяліцца гістарычнымі дакументамі і фатаграфіямі з сямейных архіваў.
Уручэнне спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь - гэта своеасаблівая інфармацыйная нагода зноў нагадаць грамадскасці аб інтэрнет-партале "Партызаны Беларусі", даць магчымасць людзям, якія пра яго да гэтага не чулі пазнаёміцца з гэтым важным рэсурсам, улічваючы яго максімальна высокую ступень даступнасці. Разам з тым, якую працу праводзіць Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь па папулярызацыі партала?
1 ліпеня 2019 г. на базе Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь адбылася афіцыйная прэзентацыя і прадстаўленне інтэрнет-партала для шырокай грамадскасці.
Праект ужо з першых дзён карыстаўся і карыстаецца вялікай папулярнасцю. З моманту запуску яго наведала больш за 600 тысяч карыстальнікаў са 100 краін свету (найбольшая колькасць наведвальнікаў з Беларусі, Расіі, Украіны, ЗША, Казахстана, Германіі, Ізраіля, Латвіі, Польшчы, Вялікабрытаніі).
Як гэта прынята, у падтрымку праекта Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь удзельнічаў у прэзентацыі некалькіх дзясяткаў перасовачных інтэрактыўных выставак у абласных цэнтрах, шэрагу раённых цэнтраў, воінскіх часцях, на буйных рэспубліканскіх мерапрыемствах, а пры падтрымцы Міністэрства адукацыі практычна ва ўсіх дзяржаўных ВНУ краіны.
У цэлым выстаўкі ўжо былі прадстаўлены ў больш як 80 месцах і іх экспанаванне будзе прадоўжана ў 2023 годзе.
І, нарэшце, Андрэй Канстанцінавіч, што гэты праект значыць асабіста для Вас?
Гэты інтэрнэт-партал - даніна павагі кожнаму, хто змагаўся з нацыстамі і іх памагатымі на акупаванай тэрыторыі Беларусі. Гэтае апусканне ў мікрагісторыю - гісторыю чалавека, сям'і, вёскі, гарады, рэгіёна.
У шэрагах «народных мсціўцаў» змагалася больш за 370 тысяч чалавек, з якіх паводле звестак Беларускага штаба партызанскага руху больш за 71% былі беларусы. Але акрамя нашых землякоў у лясах ваявалі прадстаўнікі больш як 50 нацыянальнасцей і народнасцей з СССР, Еўропы і Азіі.
Персаніфікаваць герояў-партызан, захаваць і ўвекавечыць Памяць аб гэтых людзях, данесці яе да маладога падрастаючага пакалення, праз прыклад мужнасці і гераізму выхаваць у сучаснага пакалення пачуццё патрыятызму, абавязку і адказнасці - вось толькі тыя нешматлікія задачы, якія ўжо вырашае інтэрнэт-партал Беларусі».
Дадзены партал - унікальны ў сваім родзе на ўсёй тэрыторыі постсавецкай прасторы. Менавіта наша рэспубліка першай увекавечвае подзвіг партызан такім маштабным і знакавым праектам.
Для мяне таксама асабліва важна, што сціплая, не заўсёды заўважная праца беларускіх архівістаў знайшла такую высокую ацэнку з боку дзяржавы. Вельмі сімвалічным з'яўляецца тое, што спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь была ўручана па выніках 2022 года - Года гістарычнай памяці, 100-годдзя архіўнай службы Беларусі, 95-годдзя Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь.
Фота БЕЛТА і Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь
