Натарыяльная дзейнасць

29 чэрвеня 2020 г. у Рэспубліцы Беларусь прыняты Закон Рэспублікі Беларусь «Аб змяненні законаў па пытаннях натарыяльнай дзейнасці» (далей – Закон).

Ключавыя палажэнні Закона ўступілі ў сілу з 3 студзеня 2021 г. і датычацца важных аспектаў арганізацыі натарыяльнай дзейнасці і кампетэнцыі натарыусаў, упаўнаважаных службовых асоб мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў.

Так, у цяперашні час натарыяльную тайну не складаюць звесткі аб пасведчанні даверанасцей. На афіцыйным сайце Беларускай натарыяльнай палаты ў глабальнай камп'ютэрнай сетцы Інтэрнэт магчыма атрымаць інфармацыю аб пасведчаных даверанасцях (прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі гэтакае маецца) грамадзяніна або назва юрыдычнай асобы, якія выдалі даверанасць, дата пасведчання даверанасці, прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі гэтакае маецца) натарыуса, які засведчыў даверанасць, парадкавы нумар у рэестры для рэгістрацыі натарыяльных дзеянняў, дата адмены даверанасці (калі даверанасць адменена)).

Надзяленне натарыуса паўнамоцтвамі афармляць натарыяльныя дзеянні ад імя Рэспублікі Беларусь, ажыццяўленне двайнога кантролю за выкананнем натарыусамі заканадаўства аб натарыяце: дзяржавай (Міністэрствам юстыцыі) і органамі натарыяльнага самакіравання, спецыяльныя парадак і правілы стварэння натарыяльнага акта, якія прадугледжваюць шматлікія механізмы забеспячэння яго дакладнасці, асобыя правіла захоўвання натарыяльных актаў выклікалі надзяленне натарыяльнага акта асобымі ўласцівасцямі. Замацавана прэзумпцыя дасканальнасці натарыяльнага акта: змест натарыяльнага акта лічыцца сапраўдным, пакуль не даказана адваротнае.

Выключаны тэрытарыяльны прынцып пасведчання здзелак з нерухомай маёмасцю: грамадзяне, юрыдычныя асобы могуць звяртацца за пасведчаннем дагавораў адчужэння нерухомай маёмасці да любога натарыуса краіны без улiку месца знаходжання маёмасці ў пэўнай натарыяльнай акрузе.

Натарыус надзелены правам учынення натарыяльнага дзеяння па ўстанаўленні ў дачыненні даўжніка або спагнанніка па выканаўчым надпісу фактаў правапераемства, змянення назвы юрыдычнай асобы, імені грамадзяніна. У пацвярджэнне прызначаных фактаў натарыусам будуць выдавацца адпаведныя пасведчанні, якія з'яўляюцца неад'емнай часткай выканаўчага надпісу. Дадзеныя палажэнні прызваны вырашыць практычныя праблемы спагнання запазычанасці, звязаныя з рэарганізацыяй юрыдычных асоб пасля ўчынення выканаўчага надпісу да ўзбуджэння выканаўчага вядзення.

Таксама натарыусы надзелены правам сведчання электроннай копіі дакумента на папяровым носьбіце.

Вызначаны спецыяльны тэрмін іскавай даўнасці ў 10 год па патрабаваннях аб выплаце страхавога пакрыцця, якое выцякае з дагавораў страхавання грамадзянскай адказнасці натарыуса, за шкоду, прычыненую маёмасці фізічнай або юрыдычнай асобы па віне натарыуса ў сувязі з ажыццяўленнем ім натарыяльнай дзейнасці. Страхавое пакрыццё па дагаворы страхавання грамадзянскай адказнасці натарыуса, дадатковым дагаворы страхавання грамадзянскай адказнасці натарыусаў - адзінага ў дачыненні ўсіх натарыусаў, заключаемага Беларускай натарыяльнай палатай, выплачваецца ў памеры рэальнага ўрону, прычыненага натарыусам, але ў граніцах страхавой сумы (ліміту адказнасці).

Для атрымання страхавога пакрыцця грамадзянін або юрыдычная асоба, маёмасці (у тым ліку маёмасным правам) якіх натарыусам прычынена шкода, звяртаюцца да страхоўшчыка з пісьмовай заявай аб выплаце страхавога пакрыцця з дадаткам копіі ўступіўшай у законную сілу судовай пастановы, якой вызначаны факт прычынення натарыусам шкоды маёмасці (у тым ліку маёмасным правам) грамадзяніна або юрыдычнай асобы, якая прыводзiць да грамадзянской адказнасцi натарыуса ў адпаведнасці з пунктам 3 артыкула 25 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці», а таксама памер прычыненай шкоды.

Сельскія (пасялковыя) выканаўчыя камітэты надзелены правам пасведчання даверанасцей на атрыманне пенсій і дапамог нароўні з арганізацыямі, у якiх давернік працуе або вучыцца, арганізацыямі, якія ажыццяўляюць эксплуатацыю жыллёвага фонда і (або) прадастаўляюць жыллёва-камунальныя паслугі (не натарыяльнае пасведчанне). У сувязі з гэтым Законам унесены змяненнi ў Грамадзянскі кодэкс Рэспублікі Беларусь, Закон Рэспублікі Беларусь «Аб пенсійным забеспячэнні».

Упаўнаважаныя службовыя асобы сельскіх (пасялковых) выканаўчых камітэтаў з 3 студзеня цяперашняга года не сведчаць завяшчанні, згоды, даверанасці, але па-ранейшаму сведчаць вернасць копій дакументаў і выпісак з дакументаў, сапраўднасць подпісу на дакументах, а таксама выконваюць іншыя натарыяльныя дзеянні, прадугледжаныя Законам Рэспублікі Беларусь «Аб натарыяце і натарыяльнай дзейнасці».

З мэтай арганізацыі належнага натарыяльнага абслугоўвання насельніцтва і юрыдычных асоб у сельскай мясцовасці, дзе адсутнічаюць натарыяльныя канторы і натарыяльныя бюро і маюцца ўмовы для ажыццяўлення натарыяльнай дзейнасці, пастановай Міністэрства юстыцыі ад 8 снежня 2020 г. № 179 «Аб выездах натарыусаў у аграгарадкі і іншыя населеныя пункты» вызначаны ключавыя пытанні арганізацыі такіх выездаў:

  • выезды натарыусаў натарыяльных кантор і натарыяльных бюро ажыццяўляюцца па графіку пры паступленні не менш адной заяўкі на ўчыненне натарыяльнага дзеяння і (або) аказанне паслугі прававога і тэхнічнага характару;

  • па-за графікам выездаў – у выпадку паступлення на дату, не прадугледжаную графікам выездаў, заяўкі ад ветэрана Вялікай Айчыннай вайны або асобы з парушэннем функцый апорна-рухальнага апарата. Графікі выездаў будуць распрацоўвацца штоквартальна з улікам патрэбнасці ў натарыяльным абслугоўванні ў канкрэтным населеным пункце і даводзіцца да ведама зацікаўленых асоб праз друкарскія сродкі масавай інфармацыі, сайт Беларускай натарыяльнай палаты, абвяшчэнне ў сельвыканкаме і натарыяльнай канторы (натарыяльным бюро).

Законам упершыню вызначана аднакратнасць адкладання натарыусам натарыяльнага дзеяння. Пастановай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 10 снежня 2020 г. №185 унесены змяненнi ў Інструкцыю аб парадку ўчынення натарыяльных дзеянняў, якія закранаюць парадак адкладання: учыненне натарыяльнага дзеяння адкладваецца натарыусамі аднаразова па пададзенай натарыусу заяве зацікаўленай асобы, якая жадае звярнуцца ў суд для аспрэчвання права або факта, аб пасведчанні якіх просіць другая зацікаўленая асоба. Тэрмін адкладання ўчынення натарыяльнага дзеяння не можа перавышаць дзесяці дзён, якія з'яўляюцца для суда рабочымі.

Вызначаны асаблівасці пачатку вылічэння прызначанага тэрміну ў выпадку, калі на дату прыняцця натарыусам заявы аб адкладанні ўчынення выканаўчага надпісу спагнаннік не звярнуўся з заявай аб учыненні выканаўчага надпісу: тэрмін адкладання ўчынення выканаўчага надпісу пачынаецаца з дня падачы спагнаннікам заявы аб учыненні выканаўчага надпісу.

Змяненні таксама закранулі дзейнасць натарыяльных архіваў, функцыянаванне адзінай электроннай сістэмы ўліку натарыяльных дзеянняў і спадчынных спраў, парадак ўчынення натарыусам асобных натарыяльных дзеянняў, правядзенне відэазапісу пры ўчыненні натарыяльнага дзеяння, кампетэнцыю органаў натарыяльнага самакіравання, пасведчанне адмены дарэння і іншыя пытаннi ажыццяўлення натарыяльнай дзейнасці, парадак дакументавання натарыяльнай дзейнасці і арганізацыі работы натарыусаў.

уверх